MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Optics
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

आकाशाचा निळा रंग आणि सूर्योदय किंवा सूर्यास्ताच्या वेळी सूर्याचे लाल दिसणे हे खालीलपैकी कोणत्या घटनेमुळे घडते?

The blue colour of the sky and the reddish appearance of the Sun at sunrise or sunset is due to which optical phenomenon?

पर्याय (Options):
A

व्यतिकरण (Interference)

B

परावर्तन (Reflection)

C

अपवर्तन (Refraction)

D

अपस्करण / विकिरण (Scattering of light)

अचूक उत्तर (Official Answer)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
आकाशाचा निळा रंग आणि सूर्योदय/सूर्यास्ताच्या वेळी सूर्य लाल दिसणे हे प्रकाशाच्या **अपस्करणाने (Scattering of light / विकिरण)** घडते. **रेलेचा अपस्करणाचा नियम**: विखुरलेल्या प्रकाशाची तीव्रता ही तरंगलांबीच्या चौथ्या घाताच्या व्यस्त प्रमाणात असते ($I \propto \frac{1}{\lambda^4}$). निळ्या प्रकाशाची तरंगलांबी कमी असल्याने ($~400\text{ nm}$) वातावरणातील सूक्ष्म वायू रेणूंद्वारे त्याचे सर्वाधिक विकिरण होते, त्यामुळे आकाश निळे दिसते. सूर्योदय व सूर्यास्ताच्या वेळी सूर्यकिरणांना वातावरणाचा जास्त लांब प्रवास करावा लागतो, ज्यामुळे निळा प्रकाश विखुरला जाऊन केवळ जास्त तरंगलांबी असलेला लाल प्रकाश ($~700\text{ nm}$) डोळ्यापर्यंत पोहोचतो.
स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):
Solution Diagram
Solution Diagram
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

प्रकाशाचे अपस्करण (Scattering) आणि अपवर्तन (Refraction) मध्ये गोंधळ करू नका. ताऱ्यांचे लुकलुकणे = अपवर्तन; आकाशाचा निळा रंग = अपस्करण (विकिरण).

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

रेलेचे अपस्करण सूत्र: $$I \propto \frac{1}{\lambda^4}$$ कमी तरंगलांबी (निळा) = जास्त विखुरणे; जास्त तरंगलांबी (लाल) = कमी विखुरणे.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

• पर्याय 1 (व्यतिकरण): दोन तरंगांच्या एकत्र येण्याने निर्माण होणारा परिणाम (उदा. साबणाचे बुडबुडे रंगीत दिसणे). • पर्याय 2 (परावर्तन): प्रकाशकिरण पृष्ठभागावरून परत फिरणे. • पर्याय 3 (अपवर्तन): एका माध्यमातून दुसऱ्या माध्यमात जाताना किरण वाकणे (उदा. ताऱ्यांचे लुकलुकणे). • पर्याय 4 (अपस्करण / विकिरण): बरोबर; सूक्ष्म कणांद्वारे प्रकाशाचे चहूकडे विखुरणे.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

General Science MPSC सराव प्रश्न

कोणत्या कारणामुळे DNA सर्वाधिक प्रमाणात आढळणारे जनुकीय पदार्थ बनतो?

General Science MPSC सराव प्रश्न

डीएनए (DNA) संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: 1. डीएनए म्हणजे डीऑक्सिरायबोन्यूक्लिक ऍसिड (Deoxyribonucleic Acid) होय. 2. हे रायबोसोममध्ये (ribosomes) स्थित असते. 3. हे रायबोन्यूक्लिक ऍसिड (Ribonucleic Acid) पासून बनलेले आहे. 4. ते स्वतःची प्रत बनवू शकते. खालीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत?

General Science MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणते प्रकाशाच्या अपवर्तनाचे उदाहरण नाही?

General Science MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणती सामग्री विद्युत दिव्यांमध्ये फिलामेंट बनवण्यासाठी सर्वात योग्य आहे?

General Science MPSC सराव प्रश्न

प्रकाश परावर्तनाच्या दुसऱ्या नियमानुसार, सर्व आपाती किरण, आपतन बिंदूजवळ आरशाची स्तंभिका आणि परावर्तित किरण: