General Science
Human body
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
खालीलपैकी कोणते हाड मानवी कवटीच्या हाडांमध्ये **हालचाल करू शकणारे एकमेव हाड** आहे?
Which of the following is the **only movable bone** in the human skull?
पर्याय (Options):
A
मांडीतील हाड (Femur)
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
खालचा जबडा (Mandible)
C
ॲटलास (Atlas)
D
टिबिआ (Tibia)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
मानवी कवटीमध्ये एकूण 22 हाडे असतात (8 कपाल हाडे + 14 चेहऱ्याची हाडे). या सर्व हाडांमध्ये **खालचा जबडा (Mandible)** हे **हालचाल करू शकणारे एकमेव हाड** आहे.
जबड्याचे हाड कवटीच्या टेम्पोरल हाडाशी 'टेम्पोरोमँडिब्युलर सांधा' (TMJ) नावाच्या चल सांध्याने जोडलेले असते, ज्यामुळे मानवाला बोलणे आणि अन्न चावणे शक्य होते. कवटीतील इतर सर्व हाडे अचल शिवणींनी (Sutures) एकमेकांना घट्ट जोडलेली असतात.
स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:
वरचा जबडा (Maxilla) हा पूर्णपणे अचल असतो. केवळ **खालचा जबडा (Mandible)** हाच हालचाल करू शकतो.
स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:
कवटी हाडे वस्तुस्थिती: एकूण 22 हाडे = 21 अचल (Immovable) + **1 चल (Movable = Mandible / जबडा)**.
पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:
• पर्याय 1 (मांडीतील हाड / Femur): मानवी शरीरातील सर्वात मोठे व लांब हाड आहे, परंतु ते पायात असते, कवटीत नाही. • पर्याय 2 (जबडा / Mandible): तंतोतंत बरोबर; कवटीतील एकमेव चल हाड. • पर्याय 3 (ॲटलास): हा पाठीच्या कण्यातील पहिला मानेचा मणका (C1) आहे जो कवटीला आधार देतो. • पर्याय 4 (टिबिआ): पायातील नडगीचे हाड (Shin bone).