वृक्षिका (Dendrites) आणि अक्षतंतू (Axon) हे **चेतापेशीचे (Neuron)** प्रमुख रचनात्मक घटक आहेत.
चेतापेशी ही मानवी मज्जासंस्थेचे मूलभूत रचनात्मक व कार्यात्मक एकक आहे. चेतापेशीचे 3 भाग असतात:
1. **वृक्षिका (Dendrites)**: संवेदी माहिती ग्रहण करून पेशी अंगाकडे (Soma) पाठवणारे धागे.
2. **पेशी अंग (Soma / Cell Body)**: केंद्रक आणि पेशीद्रव्य असणारा मुख्य भाग.
3. **अक्षतंतू (Axon)**: विद्युत संवेग पेशी अंगाकडून दूर पुढच्या चेतापेशीकडे किंवा स्नायूकडे वाहून नेणारा लांब धागा.
Dendrites and Axon are the primary anatomical components of a **Neuron (Nerve Cell)**.
The neuron is the structural and functional unit of the nervous system. It comprises three main parts:
1. **Dendrites**: Highly branched cytoplasmic extensions that receive nerve impulses and transmit them toward the soma.
2. **Cell Body (Soma)**: Contains the nucleus, Nissl's granules, and metabolic machinery.
3. **Axon**: A long, single cylindrical process that conducts action potentials away from the soma toward the synaptic terminals.
विद्यार्थी बऱ्याचदा **Neuron** (चेतापेशी - मेंदू/मज्जासंस्था) आणि **Nephron** (वृक्काणू - मूत्रपिंड/उत्सर्जन संस्था) या नावांमध्ये गल्लत करतात.
Sound-alike trap: Do not confuse **Neuron** (nervous system unit) with **Nephron** (excretory renal unit).
पेशी जोडी भेद:
• **Neuron (चेतापेशी)** = मेंदू, मज्जासंस्था, वृक्षिका (Dendrite) व अक्षतंतू (Axon)
• **Nephron (वृक्काणू)** = मूत्रपिंड, बोमन संपुट, रक्त गाळण
Impulse Highway: Dendrites (Inputs) $\rightarrow$ Soma (Processor) $\rightarrow$ Axon (Output wire) $\rightarrow$ Synapse.
• पर्याय 1 (तांबड्या रक्त पेशी): लोहितपेशी (Erythrocytes) शरीरात ऑक्सिजन वाहून नेतात; यात केंद्रक व अक्षतंतू नसतात.
• पर्याय 2 (चेतापेशी): तंतोतंत बरोबर; वृक्षिका व अक्षतंतू चेतापेशीचेच भाग आहेत.
• पर्याय 3 (वृक्काणू / नेफ्रॉन): हे मूत्रपिंडाचे (Kidney) गाळण एकक आहे, मज्जासंस्थेचे नाही.
• पर्याय 4 (पांढऱ्या रक्त पेशी): श्वेतपेशी (Leukocytes) रोगप्रतिकार यंत्रणेचे काम करतात.
• Option 1 (Red blood cell): Biconcave anucleated cell specialized for oxygen transport via hemoglobin.
• Option 2 (Neuron): Exactly correct; comprises dendrites, soma, and axon.
• Option 3 (Nephron): Microscopic structural and functional filtering unit of the kidney.
• Option 4 (White blood cell): Immune defense leukocytes that fight infections.
