General Science
Human body
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
मानवी मेंदूचा पाठीचा कणा (मज्जारज्जू / Spinal cord) खालीलपैकी मेंदूच्या कोणत्या भागातून निर्माण होतो?
The part of the human brain from which the spinal cord originates is:
पर्याय (Options):
A
पोन्स (Pons Varolii)
B
सेरेब्रम (प्रमस्तिष्क)
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
मेडुला ओब्लॉन्गाटा (लंबमज्जा)
D
सेरेबेलम (अनुमस्तिष्क)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
मेंदूचा सर्वात खालचा भाग म्हणजेच **मेडुला ओब्लॉन्गाटा (Medulla oblongata / लंबमज्जा)** हा पश्चमस्तिष्काचा (Hindbrain) भाग आहे. हाच भाग कवटीच्या तळाशी असलेल्या 'फोरामेन मॅग्नम' (Foramen Magnum) या छिद्रातून बाहेर पडून **मज्जारज्जूमध्ये (Spinal Cord)** सलग रूपांतरित होतो.
मेडुला ओब्लॉन्गाटा हृदयाचे ठोके, श्वसन, रक्तदाब, खोकणे आणि गिळणे यांसारख्या अनैच्छिक क्रियांचे नियंत्रण केंद्र आहे.
स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:
पोन्स आणि सेरेबेलम हे सुद्धा पश्चमस्तिष्कात असतात, परंतु थेट पाठीच्या कण्यात खाली उतरणारा एकमेव अवयव 'मेडुला ओब्लॉन्गाटा' आहे.
स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:
मेंदू रचना क्रम: सेरेब्रम (शीर्ष) → पॉन्स (मध्य) → **मेडुला (तळ)** → **स्पाइनल कॉर्ड** (पाठीचा कणा).
पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:
• पर्याय 1 (पोन्स): मेडुलाच्या वर स्थित असून श्वसन ताल नियंत्रित करतो, स्पाइनल कॉर्डमध्ये रूपांतरित होत नाही. • पर्याय 2 (सेरेब्रम): मेंदूचा सर्वात मोठा पुढचा भाग (विचार, स्मृती, बुद्धिमत्ता). • पर्याय 3 (मेडुला ओब्लॉन्गाटा): बरोबर; मेंदूचा आधारभूत भाग जो थेट पाठीच्या कण्याशी जोडलेला असतो. • पर्याय 4 (सेरेबेलम): लहान मेंदू (शरीराचा तोल सांभाळणे व ऐच्छिक हालचालींचे समन्वय).