सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर सोनार आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• सोनार हे एक तंत्र आहे जे ध्वनी प्रसाराचा उपयोग नेव्हिगेट करण्यासाठी, अंतर मोजण्यासाठी आणि पाण्याच्या पृष्ठभागावर किंवा त्याखालील वस्तूंशी संवाद साधण्यासाठी किंवा शोधण्यासाठी करते, जसे की इतर जहाजे.
• SONAR चे पूर्ण रूप "साउंड नेव्हिगेशन अँड रेंजिंग" आहे.
• वस्तूद्वारे उत्सर्जित किंवा परावर्तित होणाऱ्या ध्वनितरंग सोनार उपकरणाद्वारे शोधल्या जातात आणि त्यामध्ये असलेल्या माहितीचे विश्लेषण केले जाते.
• शास्त्रज्ञ प्रामुख्याने सोनारचा वापर नॉटिकल चार्ट विकसित करण्यासाठी, नेव्हिगेशनसाठी पाण्याखालील धोके शोधण्यासाठी, समुद्राच्या तळावरील वस्तूंचा शोध आणि नकाशा तयार करण्यासाठी, जसे की नौभंग करण्यासाठी आणि समुद्रतळावरच नकाशा तयार करण्यासाठी वापरतात. सोनारचे दोन प्रकार आहेत - सक्रिय आणि निष्क्रिय.
पूरक माहिती:
+--------------------------------------+------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| उपकरणाचे नाव | कार्ये/ वापर |
+--------------------------------------+------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| वायुभारमापक (बॅरोमीटर) | वातावरणाचा दाब मोजणे. |
| चलविद्युतमापक यंत्र (गॅल्व्हानोमीटर) | लहान विद्युत प्रवाह मोजणे. |
| ॲमीटर | विद्युत प्रवाहाचे सामर्थ्य मोजणे. |
| पायरोमीटर | खूप उच्च तापमान मोजणे. |
| उष्णतामापक यंत्र (कॅलरीमीटर) | उष्णतेचे प्रमाण मोजणे. |
| पॉलीग्राफ | हृदयाचे ठोके, रक्तदाब आणि श्वासोच्छ्वास यासारख्या शारीरिक प्रक्रियांमध्ये एकाच वेळी बदल रेकॉर्ड करणे अनृत शोधी म्हणून वापरले जाते. |
| इलेक्ट्रोकार्डियोग्राफ (ECG) | हृदयाच्या हालचाली मोजणे. |
| विद्युतजनित्र (डायनॅमो) | यांत्रिक उर्जेचे विद्युत उर्जेमध्ये रूपांतर करते. |
| परिदर्शक (पेरिस्कोप) | समुद्रसपाटीपासून वरच्या वस्तू पाहण्यासाठी वापरला जातो. |
| इलेक्ट्रोएन्सेफॅलोग्राफ (EEG) | मेंदूतील विद्युत प्रक्रिया मोजतो. |
+--------------------------------------+------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
The correct answer is sonar.
Explanation & Key Takeaways:
• Sonar is a technique that uses sound propagation to navigate, measure distances, and communicate with or detect objects on or under the surface of the water, such as other vessels.
• SONAR stands for "Sound Navigation and Ranging".
• Sound waves emitted by or reflected from the object are detected by sonar apparatus and analyzed for the information they contain.
• Scientists primarily use sonar to develop nautical charts, locate underwater hazards to navigation, search for and map objects on the seafloor such as shipwrecks, and map the seafloor itself. There are two types of sonar—active and passive.
Related Concepts:
+-----------------------------+----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| Name of the Instrument | Functions/ Used for |
+-----------------------------+----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| Barometer | Measuring atmospheric pressure. |
| Galvanometer | Measuring small electric current. |
| Ammeter | Measuring the strength of the electric current. |
| Pyrometer | Measuring very high temperature. |
| Calorimeter | Measuring quantities of heat. |
| Polygraph | Recording changes, simultaneously in physiological processes such as heartbeat, blood pressure, and respiration also used as a lie detector. |
| Electrocardiograph (ECG) | Measuring movements of the heart. |
| Dynamo | Converts mechanical energy into electrical energy. |
| Periscope | Used for viewing objects above sea level. |
| Electroencephalograph (EEG) | Measures electrical activities in the brain. |
+-----------------------------+----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('फॅदममापी') आणि पर्याय 2 ('सोनार') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 3 ('fathometer') with Option 2 ('sonar'). Distinguish the exact context before marking.
वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'सोनार'. Cell Biology, Genetics & Evolutionचा थेट संबंध 'सोनार' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.
Science Booster: Core Principle — 'sonar'. Connect Cell Biology, Genetics & Evolution directly to 'sonar'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('अभिवाहमापी (फ्लक्समीटर)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सोनार' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('फॅदममापी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सोनार' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('तरकाटा (हायड्रोमीटर)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सोनार' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('सोनार') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('fluxmeter'): Incorrect. As per official verified records, 'sonar' is the valid fact.
• Option 3 ('fathometer'): Incorrect. As per official verified records, 'sonar' is the valid fact.
• Option 4 ('hydrometer'): Incorrect. As per official verified records, 'sonar' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 2 ('sonar').