General Science
Botany
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
वनस्पतींमध्ये मुळांकडून पानांपर्यंत पाण्याच्या वहनासाठी खालीलपैकी कोणती ऊती जबाबदार आहे?
Which of the following tissues is responsible for the transportation of water and minerals in plants?
पर्याय (Options):
A
हरितलवक (Chloroplast)
B
परिकाष्ठ / रसवाहिनी (Phloem)
C
शिरा (Veins)
D
अचूक उत्तर (Official Answer)
प्रकाष्ठ / जलवाहिनी (Xylem)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
वनस्पतींमध्ये पाणी आणि विरघळलेल्या खनिजांचे जमिनीतून मुळांद्वारे शोषून खोड व पानांपर्यंत ऊर्ध्वदिशेने (unidirectional) वहन करण्याचे कार्य **प्रकाष्ठ (Xylem / जलवाहिनी)** करते.
प्रकाष्ठ ही एक जटिल स्थायी संवहनी ऊती असून ती वाहिनी (Tracheids), वाहिका (Vessels), प्रकाष्ठ तंतू (Xylem fibres) आणि प्रकाष्ठ मृदूती (Xylem parenchyma) या घटकांनी बनलेली असते.
स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:
गोंधळ टाळा: **जलवाहिनी (Xylem) = पाणी (Water)** आणि **रसवाहिनी (Phloem) = अन्न (Food / Sucrose)**.
स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:
मराठी स्मरणसूत्र: 'ज' वरून जलवाहिनी (Xylem) वाहते 'जल' (पाणी); 'फ' वरून Phloem वाहते 'Food' (अन्न).
पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:
• पर्याय 1 (हरितलवक): पेशीअंगक असून प्रकाशसंश्लेषणाचे काम करते, संवहन नाही. • पर्याय 2 (परिकाष्ठ / Phloem): पानांमध्ये तयार झालेल्या अन्नाचे (सुक्रोज) इतर सर्व भागांकडे द्विदिशीय वहन करते. • पर्याय 3 (शिरा): पानांमधील रचना असून त्यात झायलेम व फ्लोएम दोन्ही असतात, परंतु प्राथमिक जलवाहक ऊती प्रकाष्ठ आहे. • पर्याय 4 (प्रकाष्ठ / Xylem): तंतोतंत बरोबर; पाणी व खनिजांचे वहन करणारी मुख्य ऊती.