योग्य उत्तर पक्षी आणि सस्तन प्राणी आहे
• पक्षी आणि सस्तन प्राण्यांमध्ये दुहेरी रक्ताभिसरण मार्ग असतो.
• या मार्गावर कोणतेही ऑक्सिजनयुक्त आणि ऑक्सिजनमुक्त रक्ताचे मिश्रण नसते.
• निलय हे मिश्रण न करता बाहेर पाठवतात म्हणजेच या जीवांमध्ये दोन स्वतंत्र रक्ताभिसरण मार्ग अस्तित्वात आहेत.
• म्हणून, या प्राण्यांचे दुहेरी अभिसरण आहे.
• माश्यांकडे एकल रक्ताभिसरण मार्ग आहेत आणि म्हणूनच त्यांना एकल अभिसरण संस्था म्हणून ओळखले जाते.
• या संस्थेमध्ये ऑक्सिजनयुक्त रक्त शरीरात पुरवले जाते जेथून ऑक्सिजनमुक्त रक्त हृदयात परत येते.
• उभयचर व सरपटणारर्या प्राण्यांमध्ये अपूर्ण अभिसरण असते.
• येथे ऑक्सिजनयुक्त आणि ऑक्सिजनमुक्त रक्त एकाच निलयामध्ये मिसळते.
• रक्ताभिसरण आणि हृदयाचे प्रकार
+------------------------+-------+---------------------+---------------------+--------+--------+--------------+
| वैशिष्ठ्ये | मासे | उभयचर प्राणी | सरपटणारे प्राणी | मगर | पक्षी | सस्तन प्राणी |
+------------------------+-------+---------------------+---------------------+--------+--------+--------------+
| हृदय कप्प्यांची संख्या | 2 | 3 | 3 | 4 | 4 | 4 |
| आलिंद | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 |
| निलय | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 |
| रक्ताभिसरणाचा प्रकार | एकेरी | संक्रमणकालीन दुहेरी | संक्रमणकालीन दुहेरी | दुहेरी | दुहेरी | दुहेरी |
+------------------------+-------+---------------------+---------------------+--------+--------+--------------+
The correct answer is birds and Mammals.
• Birds and Mammals have a double circulatory pathway.
Explanation & Key Takeaways:
• No, mixing of oxygenated and deoxygenated blood in this pathway.
• The ventricles pump it out without mixing which means two separate circulatory pathways are present in these organisms.
• Hence, these animals have double circulation.
• Fishes have single circulatory pathways of circulation which's why known as a single circulation system.
• In this system oxygenated blood is supplied to the body from where deoxygenated blood is returned to the heart.
• In Amphibian and reptiles has incomplete circulation.
• Here oxygenated and deoxygenated blood gets to mix up within the single ventricle.
Related Concepts:
• Types of Circulation and Heart
+----------------------+--------+---------------------+---------------------+-----------+--------+---------+
| Characters | FIshes | Amphibians | Reptiles | Crocodile | Aves | Mammals |
+----------------------+--------+---------------------+---------------------+-----------+--------+---------+
| No of heart chambers | 2 | 3 | 3 | 4 | 4 | 4 |
| Atria | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 |
| Ventricles | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | 2 |
| Type of circulation | Single | Transitional double | Transitional double | Double | Double | Double |
+----------------------+--------+---------------------+---------------------+-----------+--------+---------+
परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('सरपटणारे प्राणी आणि सस्तन प्राणी') आणि पर्याय 2 ('पक्षी आणि सस्तन प्राणी') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
Exam Trap: Candidates frequently confuse Option 3 ('Reptiles and Mammals') with Option 2 ('Birds and Mammals'). Distinguish the exact context before marking.
वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'पक्षी आणि सस्तन प्राणी'. Human Physiology, Nutrition & Diseasesचा थेट संबंध 'पक्षी आणि सस्तन प्राणी' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.
Science Booster: Core Principle — 'Birds and Mammals'. Connect Human Physiology, Nutrition & Diseases directly to 'Birds and Mammals'.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('उभयचर व सस्तन प्राणी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'पक्षी आणि सस्तन प्राणी' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('सरपटणारे प्राणी आणि सस्तन प्राणी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'पक्षी आणि सस्तन प्राणी' हे ठरते.
• पर्याय 4 ('मासे आणि पक्षी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'पक्षी आणि सस्तन प्राणी' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('पक्षी आणि सस्तन प्राणी') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Amphibians and Mammals'): Incorrect. As per official verified records, 'Birds and Mammals' is the valid fact.
• Option 3 ('Reptiles and Mammals'): Incorrect. As per official verified records, 'Birds and Mammals' is the valid fact.
• Option 4 ('Fishes and Birds'): Incorrect. As per official verified records, 'Birds and Mammals' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 2 ('Birds and Mammals').