General Science
Human body
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
दूरदृष्टितेचे (हायपरमेट्रोपिया) कारण काय आहे?
What is the cause of hypermetropia (far-sightedness)?
पर्याय (Options):
A
डोळ्याच्या भिंगांची अत्यधिक वक्रता
B
नेत्रगोलक जास्त लांब होणे
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
डोळ्याच्या भिंगाचे नाभीय अंतर खूप जास्त असणे (कमी अभिसारी शक्ती)
D
कोणताही पर्याय योग्य नाही
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
दूरदृष्टिता (Hypermetropia / Far-sightedness) मध्ये व्यक्तीला दूरच्या वस्तू स्पष्ट दिसतात, परंतु जवळच्या वस्तू अस्पष्ट दिसतात. याची दोन प्रमुख कारणे असतात:
1. डोळ्याच्या भिंगाचे नाभीय अंतर खूप जास्त असणे (भिंगाची अभिसारी शक्ती / वक्रता कमी होणे).
2. नेत्रगोलक नेहमीपेक्षा लहान (चपटा) होणे, ज्यामुळे जवळच्या वस्तूची प्रतिमा डोळयातील पडद्याच्या (Retina) **मागे** तयार होते.
या दोषाच्या निवारणासाठी योग्य नाभीय अंतराचे **बहिर्वक्र भिंग (Convex lens)** वापरले जाते.
स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:
नेत्रगोलक 'लांबट' झाल्यास Myopia होतो (प्रतिमा रेटिनाच्या पुढे पडते); नेत्रगोलक 'लहान/चपटा' झाल्यास Hypermetropia होतो (प्रतिमा रेटिनाच्या मागे पडते).
स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:
दृष्टीदोष जोडगोळी: • निकटदृष्टिता (Myopia) = अंतरगोल भिंग (Concave Lens) • दूरदृष्टिता (Hypermetropia) = बहिर्वक्र भिंग (Convex Lens)
पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:
• पर्याय 1 (अत्यधिक वक्रता): हे निकटदृष्टिता (Myopia) चे कारण आहे, दूरदृष्टितेचे नाही. • पर्याय 2 (नेत्रगोलक लांब होणे): हे देखील निकटदृष्टिता (Myopia) चे कारण आहे. • पर्याय 3 (नाभीय अंतर खूप जास्त असणे): बरोबर; नाभीय अंतर वाढल्याने किरणांचे अभिसरण रेटिनाच्या मागे होते.