सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
१. रसायनशास्त्र संकल्पना व गणाची रचना:
• आधुनिक आवर्तसारणीमध्ये एकाच उभ्या स्तंभातील (गण / Group) मूलद्रव्यांच्या बाह्यतम कक्षेतील संयुजा इलेक्ट्रॉन्सची संख्या समान असते, त्यामुळे त्यांचे रासायनिक गुणधर्म एकसारखे असतात.
• गण 1 (अल्कली धातू व हायड्रोजन) चे मूलद्रव्ये:
- हायड्रोजन (H, Z=1): इलेक्ट्रॉन संरूपण = 1s¹ (संयुजा इलेक्ट्रॉन = 1)
- लिथियम (Li, Z=3): इलेक्ट्रॉन संरूपण = 2, 1 (संयुजा इलेक्ट्रॉन = 1)
- सोडियम (Na, Z=11): इलेक्ट्रॉन संरूपण = 2, 8, 1 (संयुजा इलेक्ट्रॉन = 1)
- पोटॅशियम (K, Z=19): इलेक्ट्रॉन संरूपण = 2, 8, 8, 1 (संयुजा इलेक्ट्रॉन = 1)
हे सर्व मूलद्रव्ये आवर्तसारणीतील पहिल्या उभ्या स्तंभात (गण 1) समाविष्ट आहेत.
• इतर पर्यायांचे पृथक्करण:
- पर्याय 1 (Ne, Ar, Na, Mg): Ne, Ar हे गण 18 मधील राजवायू आहेत, Na हा गण 1 तर Mg गण 2 मध्ये आहे.
- पर्याय 2 (He, Li, Mg, K): He हा गण 18 मधील आहे, Li, K गण 1 मध्ये तर Mg गण 2 मध्ये आहे.
- पर्याय 3 (H, Li, Mg, Ca): H, Li गण 1 मध्ये तर Mg, Ca गण 2 (अल्कधर्मी मृदा धातू) मध्ये आहेत.
म्हणून, पर्याय 4 (H, Li, Na, K) योग्य आहे.
1. Chemical Concept & Group Configuration:
• In the Modern Periodic Table, elements belonging to the same Group (vertical column) possess the exact same number of valence electrons in their outermost shell, exhibiting similar chemical properties.
• Analysis of Group 1 (Alkali Metals + Hydrogen):
- Hydrogen ($H$): Atomic number 1 -> Electronic configuration: $1s^1$ (1 valence electron)
- Lithium ($Li$): Atomic number 3 -> Electronic configuration: $2, 1$ ($2s^1$, 1 valence electron)
- Sodium ($Na$): Atomic number 11 -> Electronic configuration: $2, 8, 1$ ($3s^1$, 1 valence electron)
- Potassium ($K$): Atomic number 19 -> Electronic configuration: $2, 8, 8, 1$ ($4s^1$, 1 valence electron)
All 4 elements have valence configuration $ns^1$ and occupy the 1st vertical column (Group 1).
• Why other options are incorrect:
- Option 1 (Ne, Ar, Na, Mg): Ne and Ar are Group 18 (noble gases), Na is Group 1, Mg is Group 2.
- Option 2 (He, Li, Mg, K): He is Group 18, Li and K are Group 1, Mg is Group 2.
- Option 3 (H, Li, Mg, Ca): H and Li are Group 1, while Mg and Ca are Group 2 (alkaline earth metals).
Hence, Option 4 (H, Li, Na, K) is correct.
स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):
स्पष्टीकरणाची आकृती / संदर्भ तक्ता
परीक्षेतील फसवणूक: अल्कली धातू (गण 1: Li, Na, K) आणि अल्कधर्मी मृदा धातू (गण 2: Mg, Ca) यात गोंधळ होऊ देऊ नये.
Common Trap: Mixing Group 1 alkali metals with Group 2 alkaline earth metals (Mg, Ca) or thinking Hydrogen is in a separate group.
गण 1 = H, Li, Na, K (बाह्य कक्षेत नेमका 1 इलेक्ट्रॉन)!
गण 1 चे मूलद्रव्ये: H, Li, Na, K, Rb, Cs, Fr (संयुजा = 1)!
• पर्याय 1: Ne, Ar (गण 18), Na (गण 1), Mg (गण 2) — भिन्न गण.
• पर्याय 2: He (गण 18), Li, K (गण 1), Mg (गण 2) — भिन्न गण.
• पर्याय 3: H, Li (गण 1), Mg, Ca (गण 2) — भिन्न गण.
• पर्याय 4: अचूक उत्तर (H, Li, Na, K हे सर्व गण 1 चे घटक आहेत).
• Option 1: Mixes Group 18 (Ne, Ar), Group 1 (Na), and Group 2 (Mg).
• Option 2: Mixes Group 18 (He), Group 1 (Li, K), and Group 2 (Mg).
• Option 3: Mixes Group 1 (H, Li) with Group 2 (Mg, Ca).
• Option 4: Correct (all 4 elements H, Li, Na, K belong to Group 1).