योग्य उत्तर 20 आहे. संकल्पना: • जड पाणी: हा पाण्याचा एक प्रकार आहे ज्यामध्ये सामान्य हायड्रोजन -1 समस्थानिक, जे सधारण पाण्यातील बहुतेक हायड्रोजन बनवते, त्याच्याऐवजी फक्त ड्युटेरियम असते. • सूत्र: D2O • उत्कलानांक: 101.4 °C • मोल वस्तुमान: 20 gm/mole • द्रवनांक: 3.8 °C • घनता: 1.11 gm/cm3 • अपवार्तानांक: 1.328 स्पष्टीकरण: • जड पाण्यात ड्युटेरियम (D) असते, जे हायड्रोजनचे समस्थानिक आहे. • हायड्रोजनच्या केंद्रकामध्ये 1 प्रोटॉन आणि 0 न्यूट्रॉन असतात ज्यामुळे त्याचा अणुभार 1 असतो, तर ड्युटेरियमच्या केंद्राकामध्ये 1 प्रोटॉन आणि 1 न्यूट्रॉन असतो. • म्हणून ड्युटेरियमचा अणूभार 2 आहे. • म्हणून जड पाणी, ज्याचे रेणू सूत्र D2O आहे, त्याचे रेणू वस्तुमान = 16 (ऑक्सिजनसाठी) + (2 × 2) (दोन ड्युटेरियमसाठी) = 20 आहे. • योग्य पर्याय 4 आहे.