MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Electricity, Magnetism & Electronics FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

एखाद्या सामग्रीची विद्युत प्रतिरोधकता ही खालीलपैकी कोणत्या घटकांवर अवलंबून असते?

The resistivity of a material is dependent on which of the following factors?

पर्याय (Options):
A

प्रतिरोध

B

काट-छेदी क्षेत्रफळ

C

लांबी

D

तापमान

अचूक उत्तर (Official Answer)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
तापमान हे योग्य उत्तर आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • तापमान हा घटक आहे, ज्यावर एखाद्या सामग्रीची रोधकता अवलंबून असते. • रोधकता हा सामग्रीचा एक मूलभूत गुणधर्म आहे, जो विद्युतधारेचा किती जोरदार रोध करतो किंवा चालवतो याचे प्रमाण ठरवतो. • जसजसे तापमान वाढते, तसतसे बहुतेक प्रवाहकीय पदार्थांची रोधकता वाढलेल्या जाळीच्या कंपनांमुळे वाढते, ज्यामुळे इलेक्ट्रॉनच्या प्रवाहात अडथळा येतो. • काही पदार्थांमध्ये, जसे की अर्धसंवाहक, प्रभार वाहकांच्या वाढीमुळे तापमान वाढीसह रोधकता कमी होते. • भिन्न औष्मिक परिस्थितींमध्ये कार्यक्षमतेने काम करणाऱ्या इलेक्ट्रिकल आणि इलेक्ट्रॉनिक प्रणालीच्या डिझाइनसाठी रोधकता आणि तापमान यांच्यातील संबंध समजून घेणे महत्त्वाचे असते. पूरक माहिती: • रोध हा वस्तूचा एक गुणधर्म आहे, जो संबंधित वस्तूच्या आकारमानावर आणि आकारावर अवलंबून असतो, तर रोधकता हा भौतिक गुणधर्म असून तो वस्तूच्या परिमाणांपासून स्वतंत्र असतो. • रोधाचे सूत्र, R = ρ(L/A), जेथे ρ ही रोधकता आहे, L ही लांबी आहे आणि A हे काट-छेदी क्षेत्रफळ आहे. • बहुतेक धातूंसाठी, रोधकता ही तापमानासह एका रेषेने वाढते, जी ρ(T) = ρ_(0)[1 + α(T - T_(0))] म्हणून व्यक्त केली जाऊ शकते, जेथे ρ_(0) ही संदर्भ तापमान T_(0) साठीची रोधकता आहे आणि α हा रोधकतेचा तापमान गुणांक आहे. • तांबे आणि ॲल्युमिनियमसारख्या कमी रोधकतेची सामग्री वाहक म्हणून वापरली जाते, तर रबर आणि काच यांसारख्या उच्च रोधकतेची सामग्री विसंवाहक म्हणून वापरली जाते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('प्रतिरोध') आणि पर्याय 4 ('तापमान') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

पूरक माहिती:

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('प्रतिरोध'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'तापमान' हे ठरते. • पर्याय 2 ('काट-छेदी क्षेत्रफळ'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'तापमान' हे ठरते. • पर्याय 3 ('लांबी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'तापमान' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('तापमान') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 03

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):