MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Light, Optics & Optical Instruments FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

अंतर्वक्र भिंगाचे नाभीय अंतर 15 सेमी असते. वस्तू भिंगापासून 30 सेमी अंतरावर ठेवली असल्यास, प्रतिमेतील अंतर किती आहे?

A concave lens has a focal length 15 cm. If the object is placed at 30 cm from the lens, what is the image distance?

पर्याय (Options):
A

-20 सेमी

B

-10 सेमी

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

-15 सेमी

D

-18 सेमी

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर पर्याय 2 हे आहे: संकल्पना: • भिंग: प्रकाशाचे अपवर्तन करून त्याच्या समोर ठेवलेल्या कोणत्याही वस्तूची प्रतिमा तयार करण्यासाठी ज्या पारदर्शक वक्र पृष्ठभागाचा वापर केला जातो त्याला भिंग म्हणतात. • अंतर्वक्र भिंग: हे एक अपसारी भिंग आहे जे प्रकाशाच्या समांतर किरणाला अपसृत करते. • हे सर्व दिशानिर्देशांमधून प्रकाश गोळा करू शकते आणि समांतर शलाका म्हणून प्रक्षेपित करू शकते. • त्यात अभिसृत वाटणाऱ्या प्रकाशाच्या अपसारी किरणांवरून आभासी नाभि असते. • अंतर्वक्र भिंगाने तयार केलेली प्रतिमा आभासी, सुलटी आणि लहान असते. नाभीय अंतर, प्रतिमा आणि भिंगापासून वस्तूचे अंतर यांच्यातील संबंध देणारे भिंग समीकरण आहे, \({1 \over f} = {{1 \over v }-{1 \over u}}\) जेथे f हे नाभीय अंतर आहे, u हे भिंगापासून वस्तूचे अंतर आहे आणि v हे भिंगामधील प्रतिमेचे अंतर आहे. गणना: • अंतर्वक्र भिंगाचे नाभीय अंतर नकारात्मक घेतले जाते (आपाती किरणांच्या विरुद्ध मोजली जाते). दिलेल्याप्रमाणे: नाभीय अंतर f = -15 सेमी u वस्तूचे अंतर = - 30 सेमी \({1 \over v} = {{1 \over f }+{1 \over u}}\) भिंग समीकरणामध्ये ही मूल्ये टाकून आपल्याला मिळते, \({1 \over v} = {-{1 \over 15}-{1 \over 30}}\) \({1 \over v}={-2-1 \over 30}\) \({1 \over v}={-3 \over 30}\) \(v=-10cm\) म्हणून भिंगापासून वस्तूचे अंतर 10 सेमी आहे आणि नकारात्मक चिन्ह आभासी प्रतिमा दर्शवते. त्यामुळे पर्याय 2 योग्य आहे. EXTRA POINTS: अंतर्वक्र भिंगासाठी वस्तू आणि प्रतिमेची स्थिती: +-------------------------------------------------+----------------------------------------+----------------------------+------------------+ | वस्तूची स्थिती | वस्तूची स्थिती | प्रतिमेचा सापेक्ष आकार | प्रतिमेचे स्वरूप | +-------------------------------------------------+----------------------------------------+----------------------------+------------------+ | 1. अनंतावर | नाभि F 1 वर | अत्यंत लहान, बिंदू-आकाराची | आभासी आणि सुलटी | | 2. भिंगाच्या अनंत आणि प्रकाशीय केंद्र O दरम्यान | नाभि F 1 आणि प्रकाशीय केंद्र O दरम्यान | आभासी | आभासी आणि सुलटी | +-------------------------------------------------+----------------------------------------+----------------------------+------------------+
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('-15 सेमी') आणि पर्याय 2 ('-10 सेमी') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — '-10 सेमी'. Light, Optics & Optical Instrumentsचा थेट संबंध '-10 सेमी' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('-20 सेमी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '-10 सेमी' हे ठरते. • पर्याय 3 ('-15 सेमी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '-10 सेमी' हे ठरते. • पर्याय 4 ('-18 सेमी'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '-10 सेमी' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('-10 सेमी') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 03

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):