MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Acids, Bases, Salts, Metals & Non-Metals FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

खालीलपैकी कोणत्या शास्त्रज्ञाने सोन्याच्या फॉइल प्रयोगाच्या निष्कर्षांवर आधारित अणूचे केंद्रकीय मॉडेल प्रस्तावित केले?

Which of the following scientists proposed the nuclear model of the atom based on the results of the gold foil experiment?

पर्याय (Options):
A

जे.जे. थॉमसन

B

नील्स बोर

C

जॉन डाल्टन

D

अर्नेस्ट रदरफोर्ड

अचूक उत्तर (Official Answer)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर अर्नेस्ट रदरफोर्ड आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • 1911 मध्ये, ब्रिटिश भौतिकशास्त्रज्ञ अर्नेस्ट रदरफोर्ड यांनी प्रसिद्ध अल्फा-कण प्रकीर्णन प्रयोग केला, ज्याला गोल्ड फॉइल प्रयोग असेही म्हणतात, ज्यामुळे अणुसंरचनेची समज मूलभूतपणे बदलली. • या प्रयोगात, अत्यंत पातळ गोल्ड फॉइलवर (अंदाजे 1000 अणू जाडीची) जलद गतीने फिरणाऱ्या अल्फा कणांचा मारा करण्यात आला, जो दुहेरी-आवेशित हेलियम आयन आहे, ज्याचे वस्तुमान 4u आणि उच्च ऊर्जा असते. • रदरफोर्ड यांनी निरीक्षण केले की बहुतेक अल्फा कण फॉइलमधून सरळ आरपार गेले, काही लहान कोनांनी विचलित झाले, आणि खूपच कमी अंश (सुमारे 1 पैकी 12,000) जवळजवळ 180 अंशांनी परत आले. • या निरीक्षणांवरून, त्यांनी असा निष्कर्ष काढला की अणूमध्ये एक अत्यंत लहान, घन आणि धन-आवेशित केंद्र असते, ज्याला केंद्रक म्हणतात, जिथे अणूचे जवळजवळ सर्व वस्तुमान केंद्रित असते. • त्यांनी अणूचे केंद्रकीय प्रतिरूप मांडले, ज्यात असे म्हटले आहे की इलेक्ट्रॉन केंद्रकाभोवती सुस्पष्ट वर्तुळाकार मार्गांवर फिरतात, जसे ग्रह सूर्याभोवती फिरतात. पूरक माहिती: • जे.जे. थॉमसन: • 1897 मध्ये, त्यांनी कॅथोड रे ट्यूब प्रयोगांद्वारे इलेक्ट्रॉनचा शोध लावला. • 1904 मध्ये, त्यांनी प्लम पुडिंग प्रतिरूप मांडले, ज्यात असे सुचवले होते की अणू हा धन-आवेशाचा एक गोल आहे, ज्यात ऋण-आवेशित इलेक्ट्रॉन पुडिंगमधील मनुकांसारखे रुतलेले असतात. • जॉन डाल्टन: • 1808 मध्ये, त्यांनी डाल्टन’चे अणु सिद्धांत सादर केले, ज्यात असे म्हटले होते की सर्व पदार्थ अविभाज्य कणांनी बनलेले असतात, ज्यांना अणू म्हणतात. • त्यांनी असा सिद्धांत मांडला की एकाच मूलद्रव्याचे अणू वस्तुमान आणि रासायनिक गुणधर्मांमध्ये एकसारखे असतात, ज्यामुळे आधुनिक रसायनशास्त्राचा पाया रचला गेला. • नील्स बोर: • 1913 मध्ये, त्यांनी अणूच्या स्थिरतेची समस्या दूर करण्यासाठी रदरफोर्ड'चे प्रतिरूप सुधारित केले. • त्यांनी बोर प्रतिरूप मांडले, ज्यात असे म्हटले आहे की इलेक्ट्रॉन विशिष्ट कक्षांमध्ये (निश्चित ऊर्जा स्तर) फिरतात, ज्यांना कवच (K, L, M, N) म्हणतात, आणि या कक्षांमध्ये असताना ते ऊर्जा उत्सर्जित करत नाहीत. • गोल्ड फॉइलची निवड: • या प्रयोगासाठी सोने निवडले गेले कारण त्याची उच्च आघातवर्धनीयता, ज्यामुळे ते अत्यंत पातळ पत्र्यात ठोकून बनवता येते, जे वैयक्तिक अल्फा कणांच्या प्रकीर्णनाचे निरीक्षण करण्यासाठी आवश्यक होते. महत्त्वाची टीप: • रदरफोर्ड यांना अणु केंद्रकाच्या शोधासाठी व्यापकपणे "अणुभौतिकशास्त्राचे जनक" मानले जाते. • रदरफोर्ड प्रतिरूपाचा एक मोठा दोष हा होता की ते अणूची स्थिरता स्पष्ट करू शकले नाही; अभिजात विद्युतगतिकीनुसार, एक गतिमान इलेक्ट्रॉन सतत ऊर्जा गमावून शेवटी केंद्रकात घुसले पाहिजे. • केंद्रकाच्या शोधामुळे नंतर प्रोटॉनचा शोध लागला, हा शब्द रदरफोर्ड यांनी 1920 मध्ये हायड्रोजन केंद्रकाला एक मूलभूत कण म्हणून वर्णन करण्यासाठी तयार केला.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('जे.जे. थॉमसन') आणि पर्याय 4 ('अर्नेस्ट रदरफोर्ड') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'अर्नेस्ट रदरफोर्ड'. Acids, Bases, Salts, Metals & Non-Metalsचा थेट संबंध 'अर्नेस्ट रदरफोर्ड' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('जे.जे. थॉमसन'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'अर्नेस्ट रदरफोर्ड' हे ठरते. • पर्याय 2 ('नील्स बोर'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'अर्नेस्ट रदरफोर्ड' हे ठरते. • पर्याय 3 ('जॉन डाल्टन'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'अर्नेस्ट रदरफोर्ड' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('अर्नेस्ट रदरफोर्ड') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 02

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):