MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Botany & Plant Kingdom FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

खालीलपैकी कोणते फ्लोएम ऊतीचे घटक आहे?

Which of the following is a component of phloem tissue?

पर्याय (Options):
A

चाळणी नलिका (Sieve tubes)

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

ट्रॅकीड (Tracheids)

C

वाहिका (Vessels)

D

झायलेम तंतू (Xylem fibres)

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर चाळणी नलिका (Sieve tubes) आहे. महत्वाचे मुद्दे • फ्लोएम ही संवहनी वनस्पतींमधील एक जटिल कायम ऊती आहे जी सेंद्रिय पोषक (प्रामुख्याने सुक्रोज) पानांपासून वनस्पतींच्या इतर भागांमध्ये पोहोचवते. • चाळणी नलिका हे फ्लोएमचे प्राथमिक वहन घटक आहेत. ते चाळणी नलिकेच्या घटकांच्या मालिकेद्वारे तयार केलेले लांब, नळीच्या आकाराचे रचना आहेत. • चाळणी नलिकेच्या घटकांच्या शेवटच्या भिंतींमध्ये चाळणी प्लेट्स नावाचे छिद्र असतात, जे पेशींमधील पोषक आणि इतर पदार्थांच्या प्रवाहात मदत करतात. • झायलेमच्या विपरीत, जे प्रामुख्याने पाणी वाहून नेते, फ्लोएम वनस्पतींच्या विविध भागांमध्ये पोषक आणि सिग्नलिंग रेणू दोन्ही पोहोचवते. • फ्लोएम ऊतींच्या इतर घटकांमध्ये सहचर पेशी, फ्लोएम पॅरेन्कायमा आणि फ्लोएम तंतू यांचा समावेश होतो, परंतु चाळणी नलिका ही प्राथमिक वहन रचना आहे. अतिरिक्त माहिती • ट्रॅकीड (Tracheids): • ट्रॅकीड हे लांबट पेशी आहेत जे झायलेम ऊतीमध्ये असतात, फ्लोएममध्ये नाही. • ते पाणी आणि खनिजे वहन करण्यासाठी जबाबदार असतात आणि वनस्पतीला यांत्रिक आधार देतात. • ट्रॅकीड परिपक्व झाल्यावर मृत होतात आणि त्यांच्या भिंती जाड आणि लिग्निफाइड असतात. • वाहिका (Vessels): • वाहिका हा झायलेम ऊतीचा आणखी एक घटक आहे आणि तो फ्लोएममध्ये आढळत नाही. • ते पाणी वहन करण्यासाठी ट्रॅकीडपेक्षा अधिक खास आहेत आणि एका टोकाला दुसरी अशा पोकळ, दंडगोलाकार पेशींच्या मालिकेने बनलेले आहेत. • वाहिका देखील लिग्निफाइड आणि परिपक्व झाल्यावर मृत होतात. • झायलेम तंतू (Xylem fibers): • झायलेम तंतू हे आधार देणारे, लांबट पेशी आहेत जे झायलेम ऊतीमध्ये असतात. • ते वनस्पतीला रचनात्मक आधार देऊन यांत्रिक शक्तीमध्ये योगदान देतात. • ते पोषक तत्वांच्या वाहतुकीत सामील नाहीत आणि फ्लोएम कार्यांशी संबंधित नाहीत. • फ्लोएम घटक आणि त्यांची भूमिका: • चाळणी नलिका: शर्करा आणि इतर पोषक तत्वे वाहून नेतात. • सहचर पेशी: ऊर्जा प्रदान करून आणि चयापचय क्रियाकलाप टिकवून ठेवून पोषक तत्वांच्या वाहतुकीत चाळणी नलिकांना मदत करतात. • फ्लोएम पॅरेन्कायमा: अन्न आणि इतर पदार्थ साठवते. • फ्लोएम तंतू: फ्लोएम ऊतीला यांत्रिक आधार देतात. महत्वाचे मुद्दे • फ्लोएम हे वनस्पतीच्या संवहनी प्रणालीचा भाग आहे आणि योग्य पोषक आणि पाणी वितरणासाठी झायलेम सोबत कार्य करते. • फ्लोएम वाहतूक बहुतेकदा द्वि-दिशात्मक म्हणून वर्णन केली जाते, याचा अर्थ पोषक तत्वे वरच्या आणि खालच्या दोन्ही दिशेने जाऊ शकतात, झायलेमच्या विपरीत, जे फक्त पाणी आणि खनिजे वरच्या दिशेने वाहून नेते. • फ्लोएममधील पोषक तत्वांच्या वाहतूक प्रक्रियेला स्थलांतरण म्हणतात, जी दाब-प्रवाह यंत्रणेद्वारे चालविली जाते. • जिम्नोस्पर्म आणि एंजियोस्पर्मसह सर्व संवहनी वनस्पतींमध्ये फ्लोएम आढळते. • फ्लोएमचे योग्य कार्य वनस्पतींच्या वाढीसाठी, पुनरुत्पादनासाठी आणि जगण्यासाठी महत्वाचे आहे कारण ते वाढत्या आणि साठवण ऊतींना ऊर्जा-समृद्ध संयुगे पुरवते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('ट्रॅकीड (Tracheids)') आणि पर्याय 1 ('चाळणी नलिका (Sieve tubes)') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — 'चाळणी नलिका (Sieve tubes)'. Botany & Plant Kingdomचा थेट संबंध 'चाळणी नलिका (Sieve tubes)' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('ट्रॅकीड (Tracheids)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'चाळणी नलिका (Sieve tubes)' हे ठरते. • पर्याय 3 ('वाहिका (Vessels)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'चाळणी नलिका (Sieve tubes)' हे ठरते. • पर्याय 4 ('झायलेम तंतू (Xylem fibres)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'चाळणी नलिका (Sieve tubes)' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('चाळणी नलिका (Sieve tubes)') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 02

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):