MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Zoology & Animal Kingdom FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

खालीलपैकी कोणत्या ऊतींमध्ये आकुंचनशील प्रथिने असतात, जी हालचाल घडवण्यासाठी आकुंचन आणि शिथिल होतात?

Which of the following tissues have contractile proteins that contract and relax to cause movement?

पर्याय (Options):
A

स्नायू ऊती

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

घनाकार उपकला ऊती

C

मज्जासंस्था ऊती

D

शल्की उपकला ऊती

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर आहे: स्नायू ऊती. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • स्नायू ऊतींमध्ये ॲक्टिन आणि मायोसिन सारखी विशेष आकुंचनशील प्रथिने असतात, जी शरीरात आकुंचन आणि शिथिलीकरण करण्यासाठी आवश्यक असतात, ज्यामुळे हालचाल सुलभ होते. • हे प्रथिने अत्यंत समन्वित पद्धतीने प्रतिक्रिया करतात, ज्यामुळे चालणे, धावणे, श्वास घेणे आणि पचन यांसारख्या क्रियांसाठी आवश्यक असणारे बल निर्माण होते. • स्नायू ऊतींचे तीन प्रकारांमध्ये वर्गीकरण केले जाते: कंकाल स्नायू, गुळगुळीत स्नायू आणि हृदस्नायू. या प्रत्येकाची हालचाल आणि कार्यात एक विशिष्ट भूमिका असते. • कंकाल स्नायू हे अवयवांच्या हालचालींसारख्या ऐच्छिक हालचालींमध्ये सहभागी असतात, तर गुळगुळीत स्नायू पचन आणि रक्तवाहिन्यांचे आकुंचन यांसारख्या अनैच्छिक प्रक्रिया नियंत्रित करतात. हृदस्नायू हृदयाच्या लयबद्ध आकुंचनासाठी जबाबदार असतात. • आकुंचनशील प्रथिनांच्या उपस्थितीमुळे स्नायु ऊती बल आणि गती निर्माण करण्यास अद्वितीयपणे सक्षम बनते, जे तिला इतर प्रकारच्या ऊतींपेक्षा वेगळे ठरवते. म्हणून, योग्य उत्तर स्नायु ऊती आहे. पूरक माहिती: • घनाकार उपकला ऊती: • या प्रकारच्या ऊतीमध्ये घनाकार पेशी असतात आणि हे प्रामुख्याने स्त्राव आणि शोषणात सामील असतात. • हे मूत्रपिंडाच्या नलिका आणि ग्रंथींसारख्या भागांमध्ये आढळतात. • स्नायू ऊतींच्या विपरीत, घनाकार उपकला ऊतींमध्ये आकुंचनशील प्रथिने नसतात आणि ते हालचालीत भाग घेत नाहीत. • मज्जासंस्था ऊती: • न्यूरॉन्स आणि ग्लिअल पेशींनी बनलेल्या मज्जासंस्था ऊती संप्रेषण आणि सिग्नल ट्रांसमिशनसाठी विशेषीकृत असतात. • हे शरीराच्या वेगवेगळ्या भागांमध्ये इलेक्ट्रिकल सिग्नलच्या हस्तांतरणास मदत करतात, ज्यामुळे समन्वय साधता येतो आणि उत्तेजनांना प्रतिसाद देता येतो. • जरी मज्जासंस्था ऊती स्नायूंच्या सक्रियतेसाठी आवश्यक असली तरी, ते थेट हालचाल करत नाहीत कारण त्यात आकुंचनशील प्रथिने नसतात. • शल्की उपकला ऊती: • या ऊतीमध्ये सपाट, पातळ पेशी असतात आणि ते प्रसारण आणि फिल्टरेशनसाठी अनुकूल असतात. • हे फुफ्फुसातील वायुकोशांसारख्या आणि रक्तवाहिन्यांसारख्या रचनांमध्ये आढळतात, जिथे वायू आणि पोषक तत्वांची जलद देवाणघेवाण होते. • शल्की उपकला ऊतीमध्ये आकुंचनशील गुणधर्म नसतात आणि ते हालचालीत सामील नसतात. • महत्वाचे मुद्दे: • स्नायू ऊती आणि इतर ऊती प्रकारांमधील मुख्य फरक हा आकुंचनशील प्रथिनांची उपस्थिती आहे, जी हालचाल सक्षम करते. • स्नायू ऊती आकुंचनादरम्यान लक्षणीय प्रमाणात ऊर्जा (ATP) देखील वापरतात, जे इतर ऊतींच्या तुलनेत त्याच्या विशिष्ट चयापचय मागणीवर प्रकाश टाकते. • प्रत्येक प्रकारच्या स्नायू-उतीची (कंकाल, मृदू स्नायू आणि हृदयस्नायू) विशिष्ट कार्ये असतात आणि त्यांच्या कार्याला साजेसे असे संरचनात्मक अनुकूलन असते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('घनाकार उपकला ऊती') आणि पर्याय 1 ('स्नायू ऊती') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

• जरी मज्जासंस्था ऊती स्नायूंच्या सक्रियतेसाठी आवश्यक असली तरी, ते थेट हालचाल करत नाहीत कारण त्यात आकुंचनशील प्रथिने नसतात.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('घनाकार उपकला ऊती'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'स्नायू ऊती' हे ठरते. • पर्याय 3 ('मज्जासंस्था ऊती'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'स्नायू ऊती' हे ठरते. • पर्याय 4 ('शल्की उपकला ऊती'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'स्नायू ऊती' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('स्नायू ऊती') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 02

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):