MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Light, Optics & Optical Instruments FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

एक अंतर्गोल आरसा \( 20 \) सें.मी. अंतरावर प्रतिमा तयार करतो, जेव्हा वस्तू त्याच्या समोर \( 10 \) सें.मी. अंतरावर ठेवली जाते. तर या आरशाची नाभीय लांबी (focal length) किती आहे?

A concave mirror forms an image at a distance of \( 20 \) cm when an object is placed \( 10 \) cm in front of it. What is the focal length of this mirror?

पर्याय (Options):
A

10 सें.मी.

B

20 सें.मी.

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

40 सें.मी.

D

30 सें.मी.

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
बरोबर उत्तर 20 सें.मी. आहे. महत्वाचे मुद्दे • हा प्रश्न सोडवण्यासाठी, आपण आरशाचे सूत्र वापरतो: 1/f = 1/v + 1/u, जिथे: • f म्हणजे आरशाची नाभीय लांबी. • v म्हणजे आरशापासून प्रतिमेचे अंतर. • u म्हणजे आरशापासून वस्तूचे अंतर. • दिलेले: • v = 20 सें.मी. (प्रतिमेचे अंतर). • u = -10 सें.मी. (वस्तूचे अंतर; ऋण चिन्ह कारण वस्तू परावर्तक पृष्ठभागाच्या बाजूला ठेवली आहे). • सूत्र वापरून: • 1/f = 1/v + 1/u • किंमती टाकून: 1/f = 1/20 + 1/(-10) • 1/f = 1/20 - 1/10 • लसावि काढून: 1/f = (1 - 2)/20 = -1/20 • म्हणून, f = -20 सें.मी. • ऋण चिन्ह दर्शवते की नाभीय लांबी वस्तूच्या बाजूला आहे, हे अंतर्गोल आरसा असल्याचे निश्चित करते. • म्हणून, आरशाची नाभीय लांबी 20 सें.मी. आहे. अतिरिक्त माहिती • आरशाचे सूत्र: • सूत्र 1/f = 1/v + 1/u सर्व आरशांसाठी (अंतर्गोल, बहिर्गोल किंवा सपाट) लागू आहे. • हे नाभीय लांबी (f), वस्तूचे अंतर (u), आणि प्रतिमेचे अंतर (v) यांच्यातील संबंध दर्शवते. • चिन्हconvention महत्वाचे आहे: • आपती प्रकाशाच्या दिशेने मोजलेली अंतरे सकारात्मक असतात. • आपती प्रकाशाच्या विरुद्ध दिशेने मोजलेली अंतरे नकारात्मक असतात. • अंतर्गोल आरसा: • अंतर्गोल आरशाचा पृष्ठभाग आतून वक्र असतो, जो गोलाच्या आतील भागासारखा दिसतो. • जेव्हा वस्तू नाभीय बिंदूच्या बाहेर असते तेव्हा तो वास्तव आणि उलटी प्रतिमा तयार करतो आणि जेव्हा वस्तू नाभीय बिंदूच्या आत असते तेव्हा आभासी आणि सरळ प्रतिमा तयार करतो. • उपयोग: हेडलाइट्स, दाढीचे आरसे आणि खगोलशास्त्रीय दुर्बिणीमध्ये वापरले जाते. • अंतर्गोल आरशाद्वारे प्रतिमा निर्मिती: • जर वस्तू ठेवली असेल: • वक्रता केंद्राच्या पलीकडे: प्रतिमा वास्तव, उलटी आणि लहान असते. • वक्रता केंद्रावर: प्रतिमा वास्तव, उलटी आणि समान आकाराची असते. • वक्रता केंद्र आणि नाभीच्या दरम्यान: प्रतिमा वास्तव, उलटी आणि मोठी असते. • नाभीवर: प्रतिमा खूप मोठी असते आणि अनंत अंतरावर तयार होते. • नाभी आणि ध्रुवाच्या दरम्यान: प्रतिमा आभासी, सरळ आणि मोठी असते. • आरशांमधील चिन्ह convention: • वस्तूचे अंतर (u): वास्तविक वस्तूंसाठी नेहमी नकारात्मक. • प्रतिमेचे अंतर (v): वास्तविक प्रतिमांसाठी सकारात्मक आणि आभासी प्रतिमांसाठी नकारात्मक. • नाभीय लांबी (f): अंतर्गोल आरशांसाठी नकारात्मक आणि बहिर्गोल आरशांसाठी सकारात्मक.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('40 सें.मी.') आणि पर्याय 2 ('20 सें.मी.') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — '20 सें.मी.'. Light, Optics & Optical Instrumentsचा थेट संबंध '20 सें.मी.' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('10 सें.मी.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '20 सें.मी.' हे ठरते. • पर्याय 3 ('40 सें.मी.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '20 सें.मी.' हे ठरते. • पर्याय 4 ('30 सें.मी.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '20 सें.मी.' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('20 सें.मी.') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 01

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):