MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Sound, Waves & Acoustics FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

एका ध्वनी तरंगाची वारंवारता 250 Hz आहे. तर तिचा तरंगकाल किती असेल?

The frequency of a sound wave is 250 Hz. What is its time period?

पर्याय (Options):
A

0.004 सेकंद

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

40 सेकंद

C

0.25 सेकंद

D

25 सेकंद

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर 0.004 सेकंद आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • तरंगाचा तरंगकाल तिच्या वारंवारतेचा व्यस्त असतो. हे खालील सूत्र वापरून काढले जाते: तरंगकाल (T) = 1 / वारंवारता (f) • ध्वनी तरंगाची वारंवारता 250 Hz दिलेली आहे. हे सूत्रामध्ये टाकल्यास: T = 1 / 250 = 0.004 सेकंद. • म्हणून, ध्वनी तरंगाचा तरंगकाल 0.004 सेकंद आहे. • वारंवारतेचे एकक हर्ट्झ (Hz) आहे, जे प्रति सेकंद चक्रांची संख्या दर्शवते. तरंगकालाचे एकक सेकंद (s) आहे. • या गणितानुसार योग्य पर्याय 0.004 s आहे, जो पर्याय 1 आहे. पूरक माहिती: • वारंवारता आणि तरंगकाल संबंध: • वारंवारता (f) आणि तरंगकाल (T) एकमेकांच्या व्यस्त प्रमाणात असतात. याचा अर्थ वारंवारता वाढल्यास, तरंगकाल कमी होतो आणि त्याउलट. • त्यांच्या संबंधाचे गणितीय सूत्र: T = 1 / f किंवा f = 1 / T. • वारंवारतेची व्याख्या: • वारंवारता म्हणजे एका सेकंदात पूर्ण होणाऱ्या तरंगाची संख्या. • हे हर्ट्झ (Hz) मध्ये मोजले जाते. उदाहरणार्थ, 1 Hz = 1 चक्र प्रति सेकंद. • तरंगकालाची व्याख्या: • तरंगकाल म्हणजे तरंगाचे एक चक्र पूर्ण होण्यासाठी लागणारा वेळ. • हे सेकंद (s) मध्ये मोजले जाते. • वारंवारता आणि तरंगकालाचे उपयोग: • या संकल्पनांचा उपयोग ध्वनिकी, इलेक्ट्रॉनिक्स आणि सिग्नल प्रोसेसिंग सारख्या क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणावर होतो. • ध्वनी तरंगामध्ये, वारंवारता ध्वनीचे स्वरमान ठरवते, तर तरंगकाल तरंगाच्या कालावधीबद्दल माहिती देतो. • वास्तविक जीवनातील उदाहरणे: • गिटारची तार 440 Hz वर कंपन करत असल्यास तिचा तरंगकाल अंदाजे 0.00227 सेकंद असतो. • माणसाचे कान साधारणपणे 20 Hz ते 20,000 Hz पर्यंतच्या वारंवारता ऐकू शकतात. महत्त्वाची टीप: • ध्वनीचा वेग: • हवेतील ध्वनीचा वेग सामान्य तापमानाला (20°C) अंदाजे 343 m/s असतो. • हा वेग माध्यम, तापमान आणि दाब यांसारख्या घटकांवर अवलंबून असतो. • तरंगलांबी आणि वारंवारता: • तरंगलांबी (λ) वारंवारतेच्या व्यस्त प्रमाणात असते, जेव्हा तरंगाचा वेग स्थिर असतो: λ = v / f, जेथे v तरंगाचा वेग आहे. • उच्च वारंवारता असलेल्या तरंगाची तरंगलांबी कमी असते. • व्यावहारिक उपयोग: • वारंवारता आणि तरंगकालची गणना वाद्ये, स्पीकर्स आणि संवाद उपकरणे बनवण्यासाठी महत्त्वपूर्ण आहे. • हे वैद्यकीय इमेजिंग तंत्रांमध्ये जसे की अल्ट्रासाऊंडमध्ये देखील महत्त्वाचे आहे.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('40 सेकंद') आणि पर्याय 1 ('004 सेकंद') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — '004 सेकंद'. Sound, Waves & Acousticsचा थेट संबंध '004 सेकंद' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('40 सेकंद'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '004 सेकंद' हे ठरते. • पर्याय 3 ('25 सेकंद'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '004 सेकंद' हे ठरते. • पर्याय 4 ('25 सेकंद'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '004 सेकंद' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('004 सेकंद') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 01

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):