MPSC Test Logo mpsctest.in
General Science Chemistry in Everyday Life & Environmental Chemistry FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

पाण्यामध्ये, वस्तुमानानुसार ऑक्सिजन ते हायड्रोजनचे गुणोत्तर आहे

In water, the ratio of oxygen to hydrogen by mass is

पर्याय (Options):
A

2

B

8:1

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

3

D

1

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर - 8:1 आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • पाण्याची रासायनिक रचना • पाण्याचे रासायनिक सूत्र H₂O आहे, जे दर्शविते की त्यात हायड्रोजनचे दोन अणू आणि ऑक्सिजनचा एक अणू असतो. • वस्तुमानानुसार प्रमाण शोधण्यासाठी, घटक मूलद्रव्यांचे अणुवस्तुमान विचारात घेणे आवश्यक आहे: • हायड्रोजनचे (H) अणुवस्तुमान अंदाजे 1 एकक असते. • ऑक्सिजनचे (O) अणुवस्तुमान अंदाजे 16 एकक असते. • एका रेणूमध्ये वस्तुमानाची गणना: • हायड्रोजनचे एकूण वस्तुमान = 2 अणू × 1 = 2 एकक. • ऑक्सिजनचे एकूण वस्तुमान = 1 अणू × 16 = 16 एकक. • ऑक्सिजन ते हायड्रोजनचे वस्तुमानानुसार प्रमाण 16 : 2 आहे, जे सोपे केल्यावर 8 : 1 होते. पूरक माहिती: • स्थिर प्रमाणाचा नियम • प्राउस्टचा नियम म्हणूनही ओळखला जातो, या नियमानुसार रासायनिक संयुगामध्ये त्याच्या स्त्रोताची किंवा तयारीच्या पद्धतीची पर्वा न करता, त्याचे घटक मूलद्रव्ये नेहमी वस्तुमानानुसार स्थिर गुणोत्तरात असतात. • नदीतील पाणी असो वा प्रयोगशाळेतील, त्यात ऑक्सिजन ते हायड्रोजनचे वस्तुमानानुसार 8 : 1 गुणोत्तर नेहमीच राखले जाईल. • रेणू वस्तुमान • पाण्याचे (H₂O) एकूण रेणू वस्तुमान अंदाजे 18 एकक (हायड्रोजनमधून 2 + ऑक्सिजनमधून 16) असते. • टक्केवारीच्या दृष्टीने, पाण्यामध्ये वस्तुमानानुसार अंदाजे 88.8% ऑक्सिजन आणि 11.2% हायड्रोजन असते. • आकारमानानुसार गुणोत्तर • वस्तुमानानुसार गुणोत्तर 8:1 असले तरी, पाण्याच्या विद्युत विघटनादरम्यान तयार होणाऱ्या हायड्रोजन ते ऑक्सिजन वायूचे आकारमानानुसार गुणोत्तर (किंवा मोलर गुणोत्तर) 2 : 1 असते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('1:3') आणि पर्याय 2 ('8:1') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

वैज्ञानिक क्लृप्ती: मूलभूत नियम व कार्य — '8:1'. Chemistry in Everyday Life & Environmental Chemistryचा थेट संबंध '8:1' या वैज्ञानिक नियमाशी आहे.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('1:2'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '8:1' हे ठरते. • पर्याय 3 ('1:3'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '8:1' हे ठरते. • पर्याय 4 ('2:1'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '8:1' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('8:1') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-ब — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 01

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):