सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर पर्याय 3 आहे.
मुख्य मुद्दे
• हरित क्रांती: प्रगत कृषी तंत्रज्ञानाद्वारे अन्नधान्य उत्पादन वाढवण्याशी संबंधित, विशेषतः गहू आणि तांदूळ.
• सुवर्ण क्रांती: फळे, भाजीपाला आणि मध यासह फलोत्पादन उत्पादनातील प्रगतीचा संदर्भ देते.
• निळी क्रांती: मत्स्य उत्पादन आणि मत्स्यशेती वाढवण्यावर लक्ष केंद्रित करते.
• पिवळी क्रांती: तेलबिया उत्पादनातील वाढ दर्शवते, विशेषतः मोहरी आणि सूर्यफूल.
अतिरिक्त माहिती
• हरित क्रांती:
• अन्नटंचाईचा सामना करण्यासाठी 1960 च्या दशकात भारतात हरित क्रांती सुरू झाली.
• यात उच्च उत्पन्न देणाऱ्या वाणांच्या (HYV) बियाण्यांचा, रासायनिक खतांचा आणि सुधारित सिंचन तंत्राचा वापर समाविष्ट होता.
• या क्रांतीचे नेतृत्व भारतात एम.एस. स्वामिनाथन यांनी केले आणि मुख्यतः गहू आणि तांदूळ उत्पादनावर लक्ष केंद्रित केले.
• सुवर्ण क्रांती:
• सुवर्ण क्रांती 1991 ते 2003 दरम्यान घडली, ज्यामध्ये फलोत्पादन विकासावर लक्ष केंद्रित केले गेले.
• यामुळे भारत जागतिक स्तरावर फळे, भाजीपाला आणि फुलांच्या सर्वात मोठ्या उत्पादकांपैकी एक बनला.
• हा शब्द निरपख तुटेज यांच्याशी जवळून संबंधित आहे.
• निळी क्रांती:
• मत्स्य उत्पादन आणि मत्स्यशेती पद्धती वाढवण्यासाठी निळी क्रांती सुरू करण्यात आली.
• हे भारतात 1980 च्या दशकात सुरू झाले आणि त्यामुळे अंतर्गत आणि सागरी मत्स्य दोन्हीमध्ये लक्षणीय वाढ झाली.
• या क्रांतीचे नेतृत्व डॉ. हिरालाल चौधरी आणि डॉ. अरुण कृष्णन यांनी केले.
• पिवळी क्रांती:
• पिवळी क्रांती भारतात तेलबियांच्या वाढीव उत्पादनाशी जोडलेली आहे.
• याचे नेतृत्व सॅम पित्रोदा यांनी केले होते, ज्यात मोहरी आणि सूर्यफूल यांसारख्या पिकांवर लक्ष केंद्रित केले होते.
• या क्रांतीमुळे खाद्यतेलाच्या उत्पादनात भारताला आत्मनिर्भरता मिळवण्यात मदत झाली.
The correct answer is Option 3.
Explanation & Key Takeaways:
• Green Revolution: Associated with increasing food grain production, particularly wheat and rice, through advanced agricultural techniques.
• Golden Revolution: Refers to advancements in horticulture production, including fruits, vegetables, and honey.
• Blue Revolution: Focuses on increasing fishery production and aquaculture.
• Yellow Revolution: Represents the growth in oilseed production, particularly mustard and sunflower.
Related Concepts:
• Green Revolution:
• The Green Revolution was introduced in India during the 1960s to combat food scarcity.
• It involved the use of high-yielding variety (HYV) seeds, chemical fertilizers, and improved irrigation techniques.
• This revolution was led by M.S. Swaminathan in India and was largely focused on wheat and rice production.
• Golden Revolution:
• The Golden Revolution occurred between 1991 and 2003, focusing on horticulture development.
• It made India one of the largest producers of fruits, vegetables, and flowers globally.
• The term is closely associated with Nirpakh Tutej.
• Blue Revolution:
• The Blue Revolution was initiated to enhance fishery production and aquaculture practices.
• It started in India during the 1980s and led to significant growth in both inland and marine fisheries.
• The revolution was spearheaded by Dr. Hiralal Chaudhuri and Dr. Arun Krishnan.
• Yellow Revolution:
• The Yellow Revolution is linked to increased production of oilseeds in India.
• It was spearheaded by Sam Pitroda, focusing on crops like mustard and sunflower.
• This revolution contributed to India's self-sufficiency in edible oil production.