Geography
Indian Economic and Human Geography
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
भारतीय जनगणनेनुसार खालीलपैकी कोणती वस्ती नागरी वस्ती म्हणून ओळखली जाते ? अ. महानगरपालिका/नगरपालिका असणे. ब. ५००० पेक्षा जास्त लोकसंख्या आहे. क. ५०% लोक बिगर शेती व्यवसाय करणारे. ड. लोकसंख्येची घनता दर चौ. कि.मी. ला ४०० पेक्षा जास्त.
According to Indian census, which of the following settlements are known as urban settlements ? a. There is a Municipal Corporation/Municipality. b. Population is more than 5000. c. 50% of the people are engaged in non-agricultural occupations. d. The population density is more than 400 per square km.
पर्याय (Options):
A
अ, ब आणि क
B
ब, क आणि ड
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
अ, ब आणि ड
D
वरील सर्व
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर आहे पर्याय 3
मुख्य मुद्दे
• भारतीय जनगणनेनुसार, एखादे वस्ती खालील सर्व निकष पूर्ण करत असल्यास तिला शहरी म्हणून वर्गीकृत केले जाते:
• वस्तीमध्ये महानगरपालिका, नगरपालिका किंवा कॅन्टोन्मेंट बोर्ड (निकष अ) आहे.
• वस्तीची लोकसंख्या 5,000 पेक्षा जास्त आहे (निकष ब).
• क्षेत्राची लोकसंख्या घनता प्रति चौरस किलोमीटर 400 पेक्षा जास्त आहे (निकष ड).
महत्वाचे मुद्दे
• भारतीय जनगणना प्रशासकीय स्थिती, लोकसंख्येचा आकार, व्यावसायिक रचना आणि लोकसंख्या घनतेच्या आधारावर शहरी क्षेत्रांची व्याख्या करते.
• हे निकष हे सुनिश्चित करतात की, ज्या वस्तींमध्ये मोठ्या संख्येने लोक बिगरशेती कामांमध्ये गुंतलेले आहेत, त्यांना शहरी म्हणून वर्गीकृत केले जाते.
• हे वर्गीकरण नियोजन, संसाधन वाटप आणि प्रशासनासाठी महत्त्वाचे आहे.
अतिरिक्त माहिती
• महानगरपालिका/नगरपालिका (निकष अ): महानगरपालिका किंवा नगरपालिका हे स्थानिक प्रशासकीय मंडळ आहे जे शहरे आणि नगरे यांसारख्या शहरी भागांचे नागरिक प्रशासन सांभाळते. ही मंडळे पाणीपुरवठा, कचरा व्यवस्थापन आणि शहरी नियोजन यांसारख्या पायाभूत सुविधा आणि सेवा पुरवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात.
• लोकसंख्या निकष (निकष ब): एखाद्या वस्तीची लोकसंख्या 5,000 पेक्षा जास्त असल्यास ती शहरी मानली जाते. ही मर्यादा लहान खेडी आणि मोठी शहरे किंवा नगरे यांच्यातील फरक करण्यास मदत करते.
• लोकसंख्या घनता (निकष ड): शहरी वस्त्यांमध्ये सहसा जास्त लोकसंख्या घनता असते, जी मर्यादित भौगोलिक क्षेत्रात लोकांच्या एकाग्रतेचे प्रतिबिंब आहे. प्रति चौरस किलोमीटर 400 पेक्षा जास्त घनता हे शहरीकरणाचे महत्त्वाचे निर्देशक आहे.