History
Modern India (Pre-Congress Phase)
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
खालीलपैकी नागपूरच्या कोणत्या राजाने आपल्या मृत्यूनंतरच्या वारसाची काहीच व्यवस्था न केल्याने कंपनी सरकारने त्यांचे राज्य खालसा केले होते ?
The State was lapsed by company government for not making proper arrangement of his descendants after his death by which of the following kings of Nagpur?
पर्याय (Options):
A
राजा रघुजी दुसरा
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
राजा रघुजी तिसरा
C
श्रीमंत मालोजी राजे भोसले
D
श्रीमंत आप्पासाहेब राजे भोसले
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर आहे राजा रघुजी III.
मुख्य मुद्दे
• राजा रघुजी III हे नागपूरमधील भोसले घराण्याचे शेवटचे शासक होते.
• त्यांचा 1853 मध्ये कोणताही पुरुष वारस न ठेवता मृत्यू झाला, ज्यामुळे ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीला ‘डॉक्ट्रिन ऑफ लॅप्स’ (Doctrine of Lapse) धोरण लागू करण्यास जागा मिळाली.
• लॉर्ड डलहौसीच्या नेतृत्वाखाली, नागपूरला ब्रिटिश भारतात समाविष्ट करण्यात आले.
• ‘डॉक्ट्रिन ऑफ लॅप्स’ हे एक धोरण होते जे ब्रिटिशांना अशा संस्थानांना जोडण्याची परवानगी देत होते जिथे शासकांचा कोणताही थेट पुरुष वारस न ठेवता मृत्यू झाला.
अतिरिक्त माहिती
• राजा रघुजी II: राजा रघुजी II यांनी 19 व्या शतकाच्या सुरुवातीस नागपूरवर राज्य केले. ते त्यांच्या लष्करी मोहिमा आणि प्रशासकीय सुधारणांसाठी ओळखले जात होते. श्रीमंत मालोजी राजे भोसले: मालोजी राजे भोसले हे भोसले घराण्यातील सुरुवातीच्या शासकांपैकी एक होते. त्यांनी दख्खन प्रदेशात घराण्याची स्थापना करण्यात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले.
• श्रीमंत आप्पासाहेब राजे भोसले: आप्पासाहेब राजे भोसले यांनी भोसले घराण्याच्या इतिहासात महत्त्वाची भूमिका बजावली आणि ब्रिटिशांशी विविध संघर्षांमध्ये ते सामील होते.