History
Modern India (National Movement )
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
होमरूल म्हणजे अ. आपल्या देशाचा कारभार प्राप्त करून घेणे ब. स्वराज्य प्राप्त करून घेणे क. इंग्रजांच्या जोखंडातून मुक्त होणे ड. स्वशासनास प्रतिकार करणे
Homerule means A. To acquire the right to govern our country B. Achieving self governance C. For the yoke of the British to break D. Resisting self-Government
पर्याय (Options):
A
फक्त अ आणि क
B
फक्त ब
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
अ, ब आणि क
D
फक्त ब आणि क
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर पर्याय 3 आहे.
मुख्य मुद्दे
• होमरूल चळवळीचे मुख्य ध्येय म्हणजे घटनात्मक पद्धतींचा वापर करून ब्रिटिश साम्राज्यात भारतासाठी स्वराज्य स्थापना करणे.
• अॅनी बेझंट आणि बाळ गंगाधर टिळक यांच्या नेतृत्वाखाली 1916 मध्ये देशात होमरूल चळवळ सुरू झाली.
• बाळ गंगाधर टिळकांनी चळवळीदरम्यान प्रसिद्ध घोषणा दिली - “स्वराज्य हा माझा जन्मसिद्ध हक्क आहे आणि तो मी मिळवणारच.”
महत्वाचे मुद्दे
• भारत सरकार कायदा 1909 भारतीयांच्या आकांक्षांसाठी असमाधानकारक होता. टिळकांनी एप्रिल 1916 मध्ये बेळगावात इंडियन होमरूल लीग सुरू केली.
• अॅनी बेझंट यांनी सप्टेंबर 1916 मध्ये मद्रास येथे होमरूल लीगची स्थापना केली.
• भारतात स्वराज्य मिळवणे हे त्यांचे सामान्य उद्दिष्ट होते.
• दोन्ही लीगांमध्ये अनौपचारिक करार होता ज्यात टिळकांची लीग महाराष्ट्र (मुंबई वगळून), कर्नाटक, बेरार आणि मध्य प्रांतात कार्यरत होती. बेझंटची लीग देशाच्या इतर भागात कार्यरत होती.
• टिळकांच्या लीगचे मुख्यालय दिल्लीत होते. तिला 6 शाखा होत्या. बेझंटच्या लीगला 200 शाखा होत्या आणि ती टिळकांच्या लीगच्या तुलनेत अधिक शिथिल संस्था होती.
• दोन्ही लीगा एकमेकांच्या जवळून काम करत होत्या. तथापि, दोन्ही नेत्यांमधील घर्षण टाळण्यासाठी त्या विलीन झाल्या नाहीत.