MPSC Test Logo mpsctest.in
Geography Indian Economic and Human Geography
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारतातील लोकसंख्येची गुणात्मक वैशिष्ट्ये व शहरीकरणासंदर्भात कोणते विधान योग्य नाही?

Which of the following statements is not correct regarding qualitative characteristics of India's population and urbanisation?

पर्याय (Options):
A

दरडोई उत्पन्नातील वाढ व शहरीकरण यांचा सकारात्मक संबंध आहे.

B

शहरीकरण व रोजगारवाढ यांच्यात सहसंबंध नाही.

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

शहरीकरणासोबत लोकांच्या रहाणीमानाच्या दर्जात वाढ होते.

D

शहरीकरण व दारिद्रयरेषेखालील लोकसंख्या यांच्यात नकारात्मक संबंध आहे.

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
पर्याय 2 योग्य नाही. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: भारताची लोकसंख्या आणि शहरीकरण: • पारंपारिक ग्रामीण अर्थव्यवस्थांमधून आधुनिक औद्योगिक अर्थव्यवस्थांमध्ये परिवर्तनाचा निर्देशांक म्हणजे शहरीकरण. ती एक दीर्घकालीन प्रक्रिया आहे. • या क्षणी, शहरीकरणाची पातळी कमी असलेल्या देशांमध्ये भारताचा समावेश होतो. • 2001 च्या जनगणनेनुसार केवळ 28% लोकसंख्या शहरी भागात राहत होती. • भारताच्या शहरीकरणाला अनेकदा अति-शहरीकरण किंवा छद्म-शहरीकरण म्हटले जाते. • शहरीकरण हे लोकसंख्याशास्त्रीय विस्फोट आणि गरिबी-प्रेरित ग्रामीण-शहरी स्थलांतराचे उत्पादन आहे. त्यामुळे विधान 3 योग्य आहे. • जागतिकीकरण, उदारीकरण आणि खाजगीकरण भारतातील नागरीकरणाच्या नकारात्मक प्रक्रियेला संबोधित करत आहेत. • गरिबीच्या नेतृत्वाखाली झालेल्या स्थलांतरामुळे शहरीकरणाची अत्यंत खराब गुणवत्ता निर्माण झाली आहे, त्यानंतर दुःख, दारिद्र्य, बेरोजगारी, शोषण, झोपडपट्ट्यांची झपाट्याने वाढ, असमानता आणि शहरी जीवनाचा दर्जा खालावलेला आहे. त्यामुळे विधान 2 योग्य नाही. • शहरीकरणासह राहणीमानात वाढ हे खराब शहरीकरण आणि व्यवस्थापनामुळे होऊ शकत नाही. • शहरीकरण आणि दारिद्र्यरेषेखालील लोकसंख्येचा नकारात्मक संबंध आहे. त्यामुळे विधान 4 योग्य आहे. • अनेकदा शहरीकरणाचा आर्थिक विकासाशीही संबंध असतो. • केंद्रीय सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाने (MoSPI) 2019 मध्ये शहरी आणि ग्रामीण भागात निव्वळ मूल्यवर्धित (NVA) दरडोई उत्पन्न अनुक्रमे 98,435 रुपये आणि ग्रामीण भागात 40,925 रुपये असा अंदाज व्यक्त केला होता. शहरी भागात ते दुप्पट आहे. अशा प्रकारे, असे गृहीत धरले जाईल की शहरीकरणाचा आर्थिक विकासाशी पूर्णपणे संबंध आहे. त्यामुळे विधान 1 योग्य आहे. टीप - हा प्रश्न MPSCने अंतिम उत्तर की मध्ये रद्द केला आहे. संदर्भ: प्र. क्र. 46, संच A, एमपीएससी अराजपत्रित गट ब एकत्रित प्रिलिअम 2021 (26 फेब्रुवारी 2022) प्रश्नपत्रिका, अंतिम उत्तर की प्रश्न योग्य करण्यासाठी आम्ही पर्याय 3 मध्ये आवश्यक बदल केले आहे.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Geography MPSC सराव प्रश्न

पुढील विधाने वाचा: विधान 1: वातावरणाच्या उभ्या उष्णतेला अभिक्रमण असे म्हणतात. विधान 2: हवेच्या क्षैतिज हालचालीद्वारे उष्णतेचे हस्तांतरण संवहन म्हणतात. विधान 3: उन्हाळ्यात उत्तर भारतातील ‘लू’ वारे अभिक्रमणामुळे होतात. वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Geography MPSC सराव प्रश्न

मातीतील घटकांमध्ये खनिजांचे सरासरी प्रमाण किती टक्के असते?

Geography MPSC सराव प्रश्न

संयुक्त राष्ट्र सागरी कायद्याच्या अधिवेशनानुसार (UNCLOS), भारताचा अनन्य आर्थिक क्षेत्र (EEZ) __________ पर्यंत पसरलेला आहे.

Geography MPSC सराव प्रश्न

पृथ्वीच्या चुंबकीय क्षेत्रात विक्षोभ निर्माण होण्यास कोणते सौर घटक जबाबदार आहेत?

Geography MPSC सराव प्रश्न

द्वीपकल्पीय भारतातील सर्वात मोठी नदी कोणती आहे?