General Science
Invention and Discoveries
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
खगोलशास्त्रीय समस्या सोडवण्यासाठी बीजगणिताचा वापर करणारे सर्वात पहिले कोण होते?
Who was the earliest to use algebra to solve astronomical problems?
पर्याय (Options):
A
भास्कर
B
ब्रह्मगुप्त
C
आर्यभट्ट
D
अचूक उत्तर (Official Answer)
वरीलपैकी कोणीही नाही
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
हा प्रश्न महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाने (MPSC) अंतिम उत्तर विवरणी आणि सुधारित अंतिम उत्तर विवरणीमधून रद्द केला आहे.
संदर्भ: प्रश्न क्रमांक 48 (सेट A), एमपीएससी एकत्रित गट B प्रिलिम्स 2020.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• भास्कर:
• भास्कर (1114-1185) हे भास्कराचार्य म्हणूनही ओळखले जाणारे भारतीय गणितज्ञ आणि खगोलशास्त्रज्ञ होते, त्यांचा जन्म कर्नाटकातील विजापूर येथे झाला.
• भास्कर हे प्राचीन भारताचे मुख्य गणितीय केंद्र उज्जैन येथील वैश्विक वेधशाळेचे प्रमुख होते.
• त्यांचे मुख्य कार्य सिद्धांत-शिरोमणी, ("क्राउन ऑफ ट्रिटस" संस्कृतसाठी) चार भागांमध्ये विभागले गेले आहे.
• तो विशेषतः विभेदक कलन तत्त्वांचा शोध आणि खगोलशास्त्रीय समस्या आणि गणनेसाठी त्याचा उपयोग यासाठी ओळखला जातो.
• ब्रह्मगुप्त:
• त्यांचा जन्म सध्याच्या राजस्थानजवळ इ.स. 598 मध्ये झाला.
• ब्रह्मगुप्ताचे गणितातील सर्वात महत्त्वाचे योगदान म्हणजे शून्य (0) ची संकल्पना आणि संगणन पद्धती सादर करणे.
• आर्यभट्ट:
• त्यांचा जन्म इ.स. 476 मध्ये कुसुमापुरा येथे झाला.
• ते शास्त्रीय युगातील प्रमुख गणितज्ञ-खगोलशास्त्रज्ञांपैकी पहिले मानले गेले.
• आर्यभटीय आणि आर्य-सिद्धांत हे त्यांचे ज्ञात साहित्य होते.
• त्यांनी संख्या आणि गुण दर्शवण्यासाठी अक्षरे वापरून ‘स्थान मूल्य प्रणाली’ वर काम केले.
• त्याने 9 ग्रहांची स्थिती शोधली आणि हे ग्रह सूर्याभोवती फिरत असल्याचे त्याला आढळून आले.
• त्याने एका वर्षातील दिवसांची संख्या 365 असल्याचे वर्णन देखील केले.