सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर अंतर्गत दायित्वे आहे .
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• कलम 294 ते 300 मधील भाग XII केंद्र आणि राज्यांच्या मालमत्ता, करार, अधिकार, दायित्वे, दायित्वे आणि दाव्यांशी संबंधित आहे.
• सरकारी दायित्वांचे स्थूलमानाने भारताच्या एकत्रित निधी (सार्वजनिक कर्ज म्हणून परिभाषित) आणि सार्वजनिक खात्यातील दायित्वांविरुद्ध करार केलेले कर्ज म्हणून वर्गीकरण केले गेले आहे, ज्याला इतर दायित्वे म्हणतात.
• सार्वजनिक कर्जाचे पुढे अंतर्गत आणि बाह्य कर्जामध्ये वर्गीकरण केले जाते.
• बाह्य दायित्व - व्यवसायाने बाह्य पक्षांना जसे की सावकार, विक्रेते इ. यांना परतफेड करावी लागते अशा सर्व जबाबदाऱ्यांना बाह्य दायित्वे असे संबोधले जाते. उदाहरण – कर्ज, कर्जदार, कर, ओव्हरड्राफ्ट इ.
• अंतर्गत दायित्व - व्यवसायाने अंतर्गत पक्षांना जसे की प्रवर्तक (मालक), कर्मचारी इत्यादींना परत करणे आवश्यक असलेल्या सर्व जबाबदाऱ्यांना अंतर्गत दायित्वे म्हणून संबोधले जाते. उदाहरण – भांडवल, पगार, जमा नफा इ.
• अंतर्गत कर्ज हा राष्ट्रीय कर्जाचा एक वर्ग आहे ज्याचा संबंध त्याच देशातील कर्जदारांना सरकारकडून देय असलेल्या पैशाशी आहे.
• 1983-84 ते 2011-12 दरम्यान, केंद्राची देशांतर्गत दायित्वे 31.77% ते 59.64% पर्यंत होती, तर केंद्राची बाह्य दायित्वे 2.6% ते 16% पर्यंत होती. (जीडीपीची टक्केवारी)
• एकूण अंतर्गत दायित्वे: अंतर्गत कर्ज + लहान बचत, ठेवी आणि भविष्य निर्वाह निधी + इतर खाती + राखीव निधी आणि ठेवी.
• म्हणून, 1983-84 ते 2011-12 दरम्यान केंद्र सरकारच्या एकूण दायित्वांमध्ये अंतर्गत दायित्वे जास्त आहेत.
The correct answer is Internal liabilities.
Explanation & Key Takeaways:
• Part XII from Article 294 to 300 deals with the property, contracts, rights, liabilities, obligations and suits of the centre and the states.
• Government liabilities have been broadly classified as debt contracted against the Consolidated Fund of India (defined as Public Debt) and liabilities in the Public Account, called Other Liabilities.
• Public debt is further classified into internal and external debt.
• External Liability – All obligations which a business has to pay back to external parties i.e. lenders, vendors, etc. are termed as external liabilities. Example – Borrowings, Creditors, Taxes, Overdraft, etc.
• Internal Liability – All obligations which a business has to pay back to internal parties such as promoters (owners), employees, etc. are termed as internal liabilities. Example – Capital, Salaries, Accumulated profits, etc.
• Internal debt is a class of national debt that has to do with the money owed by the government to lenders based in that same country.
• During 1983-84 to 2011-12, Domestic liabilities of the Centre ranged from 31.77% to 59.64%, while External liabilities of the Centre ranged from 2.6% to 16%. (Percentage to GDP)
• Total internal liabilities: Internal debt + Small savings, deposits & provident funds + Other accounts + Reserve funds and deposits.
• Hence, during 1983-84 to 2011-12 Internal liabilities of the central Govt. are higher in total liabilities.