Economy
Initiatives by Government
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
शेती क्षेत्रासाठीच्‍या आर्थिक नियोजनाची खालीलपैकी कोणती उद्यिष्‍टे आहेत?
Which of the following are the objectives of economic planning for the agricultural sector?
पर्याय (Options):
A
शेती उत्‍पादन वाढ
B
रोजगार संधींमध्‍ये वाढ
C
ग्रामीण भागाातील उत्‍पन्‍नातील विषमता कमी करणे
D
अचूक उत्तर (Official Answer)
वरील सर्व
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर वरील सर्व आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• भारतातील आर्थिक नियोजन हे स्वातंत्र्यपूर्व काळातील आहे जेव्हा स्वातंत्र्य चळवळीतील नेते आणि प्रमुख उद्योगपती आणि शिक्षणतज्ज्ञ एकत्र येऊन स्वातंत्र्यानंतरच्या भारताच्या भविष्याविषयी चर्चा करत होते.
• प्रख्यात स्थापत्य अभियंता आणि प्रशासक एम. विश्वेश्वरय्या यांना भारतातील आर्थिक नियोजनाचे प्रणेते मानले जाते.
• 1934 मध्ये प्रकाशित झालेल्या त्यांच्या “प्लॅन्ड इकॉनॉमी फॉर इंडिया” या पुस्तकाने दहा वर्षांची योजना सुचवली, ज्यात 1000 कोटी रुपये आणि तत्कालीन आर्थिक परिस्थितीच्या आधारे औद्योगिक उत्पादनात वार्षिक 600% ची नियोजित वाढ झाली.
• 26 जानेवारी 1950 रोजी राज्यघटना लागू झाली.
• त्यानंतर 15 मार्च 1950 रोजी नियोजन आयोगाची स्थापना करण्यात आली आणि 1 एप्रिल 1951 रोजी पहिली पंचवार्षिक योजना (1951-56) सुरू होऊन योजना युग सुरू झाले.
• भारतातील पंचवार्षिक योजनांची दीर्घकालीन उद्दिष्टे आहेत:
• भारतातील रहिवाशांचे जीवनमान सुधारण्यासाठी उच्च विकास दर.
• समृद्धीसाठी आर्थिक स्थिरता.
• स्वावलंबी अर्थव्यवस्था.
• सामाजिक न्याय आणि असमानता कमी करणे.
• अर्थव्यवस्थेचे आधुनिकीकरण.
• पहिले पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्या समाजवादी प्रभावाखाली सोव्हिएत युनियनकडून पाच वर्षांच्या आर्थिक नियोजनाची कल्पना घेण्यात आली होती.
• भारतातील पहिल्या आठ पंचवार्षिक योजनांमध्ये अवजड आणि मूलभूत उद्योगांमध्ये मोठ्या प्रमाणात गुंतवणूक करून सार्वजनिक क्षेत्राच्या वाढीवर भर देण्यात आला होता, परंतु 1997 मध्ये नवव्या पंचवार्षिक योजना सुरू झाल्यापासून, सरकारला विकास सुविधा बनवण्याकडे लक्ष वळले आहे.