नियोजनाच्या नंतरच्‍या टप्प्यामधे (1981 ते 2012) सरासरी स्‍थूल देशांतर्गत उत्‍पादनवाढीचा दर _______ होता.

पर्याय (Options):

3.5%

5.9%

अचूक उत्तर (Official Answer)

5.7%

4.2%

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)

योग्य उत्तर 5.9% आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • नाममात्र आधारावर, 1981 ते 2012 या कालावधीत GDP चा सरासरी वार्षिक वाढ दर 5.9% राहिला. • नियोजन कालावधीत, 10 व्या पंचवार्षिक योजनेत सर्वाधिक विकास दर गाठला गेला. • पंचवार्षिक योजना: • भारतीय अर्थव्यवस्था 1947 पासून आर्थिक नियोजनाच्या संकल्पनेवर केंद्रित आहे. • याची प्रत्यक्षात अंमलबजावणी पंचवार्षिक योजनांद्वारे करण्यात आली आहे, ज्यांची योजना, अंमलबजावणी, विकसित आणि नियोजन आयोगाने देखरेख केली आहे. • पहिली पंचवार्षिक योजना 1951 मध्ये पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांनी संसदेत सुरू केली. • ही योजना बंद अर्थव्यवस्थेच्या कल्पनेला प्रोत्साहन देते आणि अंमलबजावणी करते जी स्वावलंबी होती आणि प्रो. पी. सी. महालनोबिस यांनी शोधली गेली आणि विकसित केली होती. • खालील तक्ता संबंधित वैशिष्ट्यांसह विविध पाच वर्षांच्या योजना दर्शवितात. +--------------------------------------------------+-----------------------------------------+-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+ | संबंधित मुख्य मुद्द्यांसह भिन्न 5 वर्षांची योजना | | | +--------------------------------------------------+-----------------------------------------+-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+ | पंचवार्षिक योजनेचे नाव | वाढ दर | संबंधित वैशिष्ट्ये/मुख्य मुद्दे | | 9 वी पंचवार्षिक योजना (1997- 2002) | लक्ष्य वाढ - 6.5% . वास्तविक वाढ- 5.4% | " सामाजिक न्याय आणि समानतेच्या दृष्टीने वाढ" वर लक्ष केंद्रित केले. ते खाजगी क्षेत्रावर अवलंबून आहे. भारतात प्रथमतः एफडीआय गुंतवणुकीचा केला गेला. शेती आणि ग्रामीण विकास तसेच शिक्षण, आरोग्य पायाभूत सुविधा यांना प्राधान्य | | 10 वी पंचवार्षिक योजना (2002-2007) | लक्ष्य वाढ 8 % . वास्तविक वाढ- 7.6 % | इतर योजनांमध्ये सर्वाधिक वाढ दर (8%). साक्षरता आणि वेतन दरातील लिंग अंतर कमी करणे. साक्षरता आणि शेती यांमध्ये सुधारणा पिण्याच्या पाण्याची सोय. | | 11 वी पंचवार्षिक योजना (2007-2012) | लक्ष्य वाढ 9 % . वास्तविक वाढ- 8% | अर्थव्यवस्थेच्या वेगवान वाढीमुळे गरिबी कमी करणे. रोजगाराच्या संधी निर्माण करणे. गरिबांना आरोग्य आणि शिक्षणात प्रवेश. पर्यावरणीय शाश्वतता. | | 12 वी पंचवार्षिक योजना (2012-2017) | लक्ष्य वाढ 6.2% . वास्तविक वाढ- 5% | मागील योजनेच्या तुलनेत आर्थिक मंदी. गरिबी कमी करून 'वेगवान, शाश्वत, आणि अधिक समावेशक वाढ'. सुधारित आरोग्य, शिक्षण, पोषण याद्वारे मानवी भांडवलाची वाढ. रस्ते, वाहतूक क्षेत्रात विकास. | +--------------------------------------------------+-----------------------------------------+-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+

The correct answer is 5.9% Explanation & Key Takeaways: • On a nominal basis, the average annual growth rate of GDP for the period 1981 to 2012 remained 5.9%. • During the planning period, the highest growth rate was achieved during the 10th five years plan. • Five Years Plan: • The Indian economy has been focused on the concept of economic planning since 1947. • This has been actually implemented through the Five-Year Plans, which planned, executed, developed & monitored by the Planning Commission. • The 1st five years plan started in 1951 in the parliament by Prime Minister Jawaharlal Nehru. • This plan promotes & implements the idea of a closed economy that was self-reliant and was invented & developed by Prof. P. C. Mahalanobis. • The following tables show various five years of plan with respective features. +---------------------------------------------------+------------------------------------------+----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+ | Different 5 years plan with respective Explanation & Key Takeaways: | | | +---------------------------------------------------+------------------------------------------+----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+ | Name of Five years plan | Growth rate | Respective features/ Explanation & Key Takeaways: | | 9th five years plan (1997- 2002) | TargetGrowth- 6.5% . Actual Growth- 5.4% | Focused on “ Growth in terms of Social Justice & Equality. It depends on the private sector. Think for FDI investment for the first time in India. Priority to agriculture & rural development as well as E ducation, Health infrastructure. | | 10th five years plan(2002-2007) | Target Growth 8 % . Actual Growth 7.6 % | Highest growth rate (8%) among the others plan. Reduction in gender gaps in literacy and wage rate. Improvement in literacy & agriculture . Access to potable drinking water. | | 11th five years plan(2007-2012) | Target Growth 9 % . Actual Growth 8% | The Rapid growth of the economy reduces poverty . Creating employment opportunities. Access to health & education for the poor . Environmental sustainability. | | 12th five years plan(2012-2017) | Target Growth 6.2% . Actual Growth 5% | The economic slowdown, compared to the previous plan. ‘Faster, Sustainable, and More Inclusive Growth’ . through poverty reduction. Growth of human capital through improved health, education, nutrition. Development in roads, transport. | +---------------------------------------------------+------------------------------------------+----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+ •

नियोजनाच्या नंतरच्‍या टप्प्यामधे (1981 ते 2012) सरासरी स्‍थूल देशांतर्गत उत्‍पादनवाढीचा दर _______ होता.

The average GDP growth rate during the later phases of planning 1981 to 2012 was ______.

MPSC सराव चाचणी

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):