या प्रश्नाचे योग्य उत्तर ऑक्टोबर १८५८ आहे. महत्वाचे मुद्दे • बहादूर शाह जफर हे शेवटचे मुगल सम्राट, १८५७ च्या भारतीय उठावातील एक प्रतीकात्मक व्यक्तिमत्व होते. त्यांना क्रांतिकारकांनी नेता म्हणून घोषित केले, परंतु त्यांच्याकडे प्रत्यक्ष अधिकार किंवा शक्ती नव्हती. • ब्रिटिशांनी उठाव यशस्वीपणे दडपल्यानंतर, सप्टेंबर १८५७ मध्ये बहादूर शाह जफर यांना ब्रिटिश सैन्याने पकडले. • उठावातील भूमिकेसाठी त्यांच्यावर लष्करी न्यायालयात खटला चालवण्यात आला आणि देशद्रोहाचा आरोप लावण्यात आला. हा खटला अनेक महिने चालला आणि शेवटी त्यांना शिक्षा सुनावण्यात आली. म्हणून, त्यांना पकडण्यासंबंधीचे विधान बरोबर आहे. • ऑक्टोबर १८५८ मध्ये, बहादूर शाह जफर, त्यांची पत्नी बेगम झीनत महल आणि काही कुटुंबीयांना रंगून (सध्याचे यांगून, म्यानमार) येथे हद्दपार करण्यात आले. • त्यांनी रंगूनमध्ये हद्दपारीत आपले उर्वरित जीवन व्यतीत केले, जिथे नोव्हेंबर १८६२ मध्ये त्यांचे निधन झाले, आणि मुघल राजघराण्याचा अंत झाला. म्हणून, ऑक्टोबर १८५८ ही तारीख बरोबर आहे. अतिरिक्त माहिती • १८५७ च्या उठावातील बहादूर शाह जफर यांची भूमिका: • बहादूर शाह जफर हे वृद्ध आणि शक्तिहीन शासक असले तरी, १८५७ च्या भारतीय उठावाच्या वेळी क्रांतिकारकांनी त्यांना आपला नेता घोषित केले. • एकदा शक्तिशाली असलेल्या मुगल साम्राज्याच्या झेंड्याखाली भारतीयांना एकत्र आणण्यासाठी हे एक प्रतीकात्मक पाऊल होते. • रंगूनमधील हद्दपारी: • बहादूर शाह जफर यांना हद्दपार करणे ही ब्रिटिश धोरणाचा एक भाग होता, ज्यामध्ये मुगल साम्राज्याचे कोणतेही अवशेष शिल्लक राहू नये आणि त्यांचे वर्चस्व स्थापित व्हावे हा उद्देश होता. • ब्रिटिशांनी रंगूनची निवड हद्दपारीचे ठिकाण म्हणून केली, जेणेकरून जफर एकाकी राहतील आणि भारतीय घडामोडींवर प्रभाव टाकण्यास असमर्थ ठरतील. • त्यांनी आपल्या आयुष्याची शेवटची चार वर्षे रंगूनमध्ये घालवली आणि १८६२ मध्ये त्यांचे निधन झाले. त्यांच्या मृत्यूने मुगल राजघराण्याचा औपचारिक अंत झाला. • उठावाचा परिणाम: • १८५७ च्या उठावाच्या अपयशामुळे भारतीय प्रशासनात महत्त्वपूर्ण बदल झाले, ज्यात ईस्ट इंडिया कंपनीकडून ब्रिटिश राजवटीकडे सत्ता हस्तांतरित झाली, ते वर्ष १८५८ होते. • बहादूर शाह जफर यांना हद्दपार करणे हे मुगल शासनाचा एक प्रतीकात्मक अंत होता आणि थेट ब्रिटिश शासनाची सुरुवात होती. महत्वाचे मुद्दे • ऐतिहासिक महत्त्व: • बहादूर शाह जफर यांना एक शोकांतिक व्यक्तिमत्व आणि भारतातील मुगल सार्वभौमत्वाच्या समाप्तीचे प्रतीक म्हणून स्मरण केले जाते. • त्यांच्या हद्दपारीच्या काळात लिहिलेल्या कवितांमध्ये त्यांचे दुःख आणि मायभूमीसाठीची ओढ दिसून येते. • मुगल साम्राज्याचा अंत: • जफर यांना रंगूनला हद्दपार करणे हे मुगल राजघराण्याच्या औपचारिक समाप्तीचे प्रतीक होते, ज्यांनी तीन शतकांहून अधिक काळ भारताच्या काही भागांवर राज्य केले. • त्यांच्या मृत्यूने भारतातील ब्रिटिश सत्तेच्या एकत्रीकरणाचे प्रतीक दर्शविले.