MPSC Test Logo mpsctest.in
History The Great Revolt of 1857
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

कंपनी सरकारने आपल्या सैनिकांसाठी 'एनफिल्ड रायफल' हाताळण्याचे प्रशिक्षण खालीलपैकी कोणत्या शहरांमध्ये आयोजित केले होते? (a) अंबाला (b) कलकत्ता (c) सियालकोट (d) डम डम

Which of the following cities did company Government provide the arrangement of training for its soldiers to handle 'Enfield Rifle'? (a) Ambala (b) Calcutta (c) Sialkot (d) Dum Dum

पर्याय (Options):
A

(a), (b) आणि (c)

B

(b) आणि (d)

C

(a), (c) आणि (d)

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

(a), (b) आणि (d)

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर (a), (c) आणि (d) आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • एनफिल्ड रायफल प्रशिक्षण: ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीने 19 व्या शतकाच्या मध्यावर आपल्या सैनिकांसाठी एनफिल्ड रायफल सुरू केली. या रायफलसाठी सैनिकांना काडतूस दाताने तोडावे लागत असे, ज्याला गाय आणि डुकराची चरबी लावल्याची अफवा होती. यामुळे हिंदू आणि मुस्लिम सैनिकांच्या धार्मिक भावना दुखावल्या गेल्याने त्यांच्यात असंतोष निर्माण झाला. • कलकत्ता (कोलकाता): डम डम, जे कलकत्ता जवळ आहे, हे एनफिल्ड रायफल हाताळण्याचे प्रशिक्षण देणाऱ्या प्राथमिक केंद्रांपैकी एक होते. डम डममध्ये एक महत्त्वाचा दारूगोळा कारखाना (ordnance factory) देखील होता, ज्याने दारूगोळा निर्मितीत महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यामुळे, (b) आणि (d) बरोबर आहेत. • अंबाला: अंबाला हे ब्रिटीश राजवटीतील एक महत्त्वाचे छावणी क्षेत्र असले तरी, एनफिल्ड रायफलसाठी प्रशिक्षण केंद्र म्हणून त्याचे विशेष दस्तऐवजीकरण केलेले नाही. त्यामुळे, (a) चुकीचे आहे. • सियालकोट: आधुनिक पाकिस्तानात असलेले सियालकोट हे आणखी एक ब्रिटिश छावणी क्षेत्र होते परंतु ते एनफिल्ड रायफलच्या प्रशिक्षणासाठी केंद्रस्थानी नव्हते. त्यामुळे, (c) चुकीचे आहे. • एनफिल्ड रायफलची ओळख आणि डम डम आणि कलकत्ता सारख्या केंद्रांवर दिलेले प्रशिक्षण या 1857 च्या उठावास कारणीभूत ठरलेल्या प्रमुख घटनांपैकी होत्या, कारण सैनिकांच्या धार्मिक भावना खोलवर दुखावल्या गेल्या होत्या. हा उठाव अनेकदा भारताचे पहिले स्वातंत्र्ययुद्ध मानला जातो. पूरक माहिती: • एनफिल्ड रायफल आणि तिचे महत्त्व: • पॅटर्न 1853 एनफिल्ड रायफल ही ब्रिटिश सैन्याद्वारे वापरली जाणारी मस्कत रायफल होती. तिने जुन्या ब्राउन बेस मस्कतची जागा घेतली. • ही रायफल तिच्या अचूकतेसाठी आणि लांब पल्ल्यासाठी अधिक प्रगत मानली जात होती, परंतु तिच्या चरबीयुक्त काडतुसांच्या वापरामुळे व्यापक संताप निर्माण झाला होता. • अशी अफवा होती की काडतुसांना गाय आणि डुकराच्या चरबीच्या मिश्रणाने ग्रीस केले होते, जे हिंदू आणि मुस्लिम दोन्ही सैनिकांसाठी अपमानास्पद होते. • प्रशिक्षण केंद्रे: • डम डम: कलकत्ता जवळ स्थित, येथे एक मोठा दारूगोळा कारखाना होता आणि हे एनफिल्ड रायफलसाठी मुख्य प्रशिक्षण स्थळ म्हणून वापरले जात असे. • कलकत्ता: त्या काळी ब्रिटीश भारताची राजधानी असल्याने, कलकत्ता लष्करी प्रशासन आणि प्रशिक्षणात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावत असे. • 1857 चा उठाव: • एनफिल्ड रायफलची ओळख हे 1857 च्या उठावाच्या तत्काळ कारणांपैकी एक होते, कारण सैनिकांनी काडतूस वापरण्यास नकार दिला होता. • हा उठाव मेरठ मध्ये सुरू झाला आणि भारताच्या इतर भागात पसरला, जो ब्रिटीश वसाहतवादी राजवटीविरुद्धचा एक महत्त्वाचा प्रतिकार ठरला. महत्त्वाची टीप: • डम डम ऑर्डनन्स फॅक्टरी: • या कारखान्याची स्थापना 1783 मध्ये झाली होती आणि त्याने विवादास्पद एनफिल्ड काडतुसांसह दारूगोळा तयार करण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली होती. • 1857 च्या उठावात एनफिल्ड रायफलची भूमिका: • सैनिकांनी काडतूस वापरण्यास नकार दिल्याने ब्रिटीश अधिकाऱ्यांनी त्यांना कठोर शिक्षा दिली, ज्यामुळे तणाव अधिक वाढला. • हा उठाव सामाजिक-राजकीय आणि आर्थिक घटकांसह अनेक कारणांचा कळस मानला जातो, परंतु एनफिल्ड रायफलच्या घटनेने उद्रेकाची ठिणगी (trigger event) टाकण्याचे काम केले.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

History MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणती महिला भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या अधिवेशनाच्या अध्यक्षा नव्हत्या? 1. सरोजिनी नायडू 2. ॲनी बेझंट 3. नेली सेनगुप्ता 4. कमलादेवी चट्टोपाध्याय खालील पर्याय वापरून योग्य उत्तर निवडा.

History MPSC सराव प्रश्न

राजा राममोहन रॉय यांच्याबद्दल खालील विधाने विचारात घ्या: I. त्यांच्या मनात पौर्वात्य पारंपरिक तत्त्वज्ञान पद्धतींबद्दल नितांत प्रेम आणि आदर होता. II. आपल्या देशवासियांनी बुद्धिप्रामाण्यवादी आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोन, तसेच सर्व स्त्री-पुरुषांची मानवी प्रतिष्ठा आणि सामाजिक समतेचे तत्त्व स्वीकारावे, अशी त्यांची इच्छा होती. वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने अचूक आहे/आहेत?

History MPSC सराव प्रश्न

सालबाईचा तह खालीलपैकी कोणत्या वर्षी झाला?

History MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या कोणत्या अधिवेशनात "पूर्ण स्वराज" चा ठराव मंजूर करण्यात आला?

History MPSC सराव प्रश्न

पुढीलपैकी कोणत्या शासकाने जिटल म्हणून तांब्याची नाणी जारी केली होती?