Geography
Indian Rivers and Water Resources
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
गंगा नदीची सर्वात मोठी उपनदी कोणती आहे?
Which is the largest tributary of the Ganges River?
पर्याय (Options):
A
गंडक
B
गोदावरी
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
यमुना
D
कोसी
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर यमुना आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• यमुना ही गंगा नदीची लांबी आणि आकारमानाच्या दृष्टीने सर्वात मोठी उपनदी आहे.
• हे भारतातील उत्तराखंड राज्यात असलेल्या हिमालयातील यमुनोत्री हिमनदीतून उगम पावते.
• यमुना नदी दिल्ली, आग्रा आणि मथुरा यासह अनेक प्रमुख शहरांमधून वाहते आणि नंतर उत्तर प्रदेशातील प्रयागराज येथील त्रिवेणी संगम येथे गंगेत विलीन होते. म्हणून, हे विधान बरोबर आहे.
• उत्तर भारतातील सिंचन, पिण्याच्या पाण्याचा पुरवठा आणि औद्योगिक कारणांसाठी यमुना नदी महत्त्वाची आहे.
• त्याची एकूण लांबी अंदाजे 1,376 किलोमीटर आहे, ज्यामुळे ती भारतातील सर्वात लांब नद्यांपैकी एक बनते. म्हणून, विधान बरोबर आहे.
• त्याचे खोरे उत्तराखंड, हिमाचल प्रदेश, हरियाणा, उत्तर प्रदेश आणि दिल्लीसह अनेक राज्यांना व्यापते.
• यमुना नदीला पवित्र मानले जाते आणि हिंदू धर्मात तिचे धार्मिक महत्त्व आहे, बहुतेकदा ती भगवान श्रीकृष्णाशी संबंधित असते. म्हणून, हे विधान बरोबर आहे.
• म्हणून, बरोबर उत्तर यमुना आहे.
पूरक माहिती:
• गंगेच्या इतर उपनद्या:
• गंडक: नेपाळमधून उगम पावते आणि गंगेला मिळण्यापूर्वी बिहारमधून वाहते. ते पूरप्रवण स्वरूपासाठी ओळखले जाते.
• गोदावरी: चुकीचा पर्याय कारण ती गंगेची उपनदी नाही. ती भारतातील दुसऱ्या क्रमांकाची सर्वात मोठी नदी आहे. आणि दक्षिण भारतातून वाहते.
• कोसी: बिहारचे दुःख म्हणून ओळखले जाणारे, हे नदी नेपाळमधून येते आणि उत्तर भारतात वारंवार पूर आणते.
• यमुनेचे महत्त्व:
• यमुना नदी उत्तरेकडील मैदानी प्रदेशात शेती आणि उद्योगांसाठी एक महत्त्वाचा जलस्रोत प्रदान करते.
• हे समृद्ध परिसंस्थेला आधार देते, ज्यामध्ये माशांच्या आणि जलचर वनस्पतींच्या अनेक प्रजातींचा समावेश आहे.
• भारतातील धार्मिक समारंभ आणि सांस्कृतिक पद्धतींमध्ये ही नदी महत्त्वाची भूमिका बजावते.
• पर्यावरणीय चिंता:
• शहरी आणि औद्योगिक कचऱ्यामुळे यमुना नदीला गंभीर प्रदूषण आव्हानांचा सामना करावा लागतो.
• यमुना कृती आराखड्यासारखे प्रयत्न तिचे पर्यावरणीय संतुलन पुनर्संचयित करण्याचे उद्दिष्ट ठेवतात.
महत्त्वाची टीप:
• मुख्य तथ्ये:
• औद्योगिक आणि शहरी पाण्यामुळे यमुना ही भारतातील सर्वात प्रदूषित नद्यांपैकी एक आहे.
• दिल्लीच्या पाणीपुरवठ्यात ते 70% योगदान देते, जे राजधानी शहरासाठी त्याचे महत्त्व अधोरेखित करते.
• ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व:
• यमुनेचा उल्लेख ऋग्वेदासारख्या प्राचीन ग्रंथांमध्ये आढळतो आणि ती हिंदू पौराणिक कथांशी संबंधित आहे.
• तिच्या काठावर वसलेले मथुरा आणि वृंदावन ही महत्त्वाची तीर्थक्षेत्रे आहेत.