सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर पर्यावरणावर ताण आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• शहरांमधील उच्च लोकसंख्या घनता संसाधनांचा वापर वाढवते, ज्यामुळे पाणी, हवा आणि जमीन यांसारख्या नैसर्गिक संसाधनांवर ताण येतो.
• दिल्लीसारख्या शहरी भागांमध्ये वाहनांच्या उत्सर्जनामुळे आणि औद्योगिक कार्यांमुळे वायू प्रदूषणाची पातळी वाढलेली असते.
• अति गर्दी आणि वेगाने होणारे शहरीकरणामुळे कचरा व्यवस्थापन आणि विल्हेवाट अयोग्य पद्धतीने होते, ज्यामुळे पर्यावरणाचा ऱ्हास होतो.
• उच्च लोकसंख्या घनतेमुळे घरे आणि पायाभूत सुविधांच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी जंगलतोड आणि हरित जागांवर अतिक्रमण होते.
• दाट लोकवस्ती असलेल्या शहरांमधील जास्त मानवी क्रियांमुळे पर्यावरणीय संतुलन बिघडते, ज्यामुळे जैवविविधता आणि परिसंस्थेच्या सेवांवर परिणाम होतो.
पूरक माहिती:
• लोकसंख्या घनता:
• याचा अर्थ प्रति एकक क्षेत्रात राहणाऱ्या लोकांची संख्या, साधारणपणे प्रति चौरस किलोमीटर व्यक्तींमध्ये मोजली जाते.
• उच्च लोकसंख्या घनतेमुळे गृहनिर्माण, वाहतूक आणि सार्वजनिक सेवांची मागणी वाढू शकते.
• पर्यावरणीय ताण:
• हा शब्द मानवी कार्यांमुळे पर्यावरणीय प्रणालींवर पडणाऱ्या दबावाला सूचित करतो.
• उदाहरणांमध्ये प्रदूषण, संसाधनांचा ऱ्हास आणि अधिवासाचा नाश यांचा समावेश आहे.
• शहरीकरण:
• स्थलांतर आणि पायाभूत सुविधांच्या विकासामुळे ग्रामीण भागांचे शहरी भागांमध्ये रूपांतर होण्याची प्रक्रिया.
• नियोजन नसलेल्या शहरीकरणामुळे अनेकदा पाणी टंचाई आणि वायू प्रदूषण यांसारख्या पर्यावरणीय समस्या निर्माण होतात.
• प्रदूषणाचे प्रकार:
• वायू प्रदूषण: वाहनांचे उत्सर्जन आणि औद्योगिक कार्यांमुळे होते.
• जल प्रदूषण: सांडपाणी आणि औद्योगिक सांडपाण्याच्या अयोग्य विल्हेवाट लावण्यामुळे होते.
• भूमी प्रदूषण: कचऱ्याची अयोग्य विल्हेवाट आणि जंगलतोड यामुळे होते.
• शाश्वत शहरी विकास:
• कार्यक्षम कचरा व्यवस्थापन, हरित जागा आणि अक्षय ऊर्जा वापरून पर्यावरणास अनुकूल शहरे निर्माण करण्यावर लक्ष केंद्रित करते.
• पावसाचे पाणी साठवणे आणि कार्बन उत्सर्जन कमी करणे यांसारख्या पद्धतींना प्रोत्साहन देते.
The correct answer is stress on the environment.
Explanation & Key Takeaways:
• Higher population density in cities increases resource consumption, leading to a strain on natural resources such as water, air, and land.
• Urban areas like Delhi experience elevated levels of air pollution due to increased vehicular emissions and industrial activities.
• Overcrowding and rapid urbanization cause improper waste management and disposal, contributing to environmental degradation.
• High population density results in deforestation and encroachment on green spaces to accommodate housing and infrastructure needs.
• Excessive human activity in densely populated cities disrupts ecological balance, impacting biodiversity and ecosystem services.
Related Concepts:
• Population Density:
• It refers to the number of people living per unit area, typically measured in persons per square kilometer.
• High population density can lead to increased demand for housing, transportation, and public services.
• Environmental Stress:
• This term denotes the pressure exerted on environmental systems due to human activities.
• Examples include pollution, resource depletion, and habitat destruction.
• Urbanization:
• It is the process by which rural areas transform into urban areas due to migration and infrastructure development.
• Unplanned urbanization often leads to environmental challenges like water scarcity and air pollution.
• Pollution Types:
• Air pollution: Caused by vehicle emissions and industrial activities.
• Water pollution: Results from untreated sewage and industrial discharge.
• Land pollution: Caused by improper waste disposal and deforestation.
• Sustainable Urban Development:
• Focuses on creating eco-friendly cities with efficient waste management, green spaces, and renewable energy usage.
• Encourages practices like rainwater harvesting and reducing carbon footprints.