Geography
Indian Rivers and Water Resources
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
उत्तराखंडमधील नदी संगमांबद्दल (पंचप्रयाग) खालील जोड्या विचारात घ्या: I. रुद्र प्रयाग — अलकनंदा आणि मंदाकिनी II. कर्ण प्रयाग — विष्णू गंगा आणि धौली गंगा **खालीलपैकी कोणती जोडी योग्य आहे?**
Consider the following pairs of river confluences (Panch Prayag) in Uttarakhand: I. Rudra Prayag — Alaknanda and Mandakini II. Karna Prayag — Vishnu Ganga and Dhauli Ganga **Which of the following pairs is/are correct?**
पर्याय (Options):
A
I व II दोन्ही योग्य
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
फक्त I
C
फक्त II
D
I किंवा II दोन्ही योग्य नाहीत
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
उत्तराखंडमधील पंचप्रयागांचे विश्लेषण:
• **जोडी I (रुद्र प्रयाग - अलकनंदा व मंदाकिनी): योग्य आहे ✓**. केदारनाथ खोऱ्यातून येणारी मंदाकिनी आणि अलकनंदा यांचा संगम रुद्रप्रयाग येथे होतो.
• **जोडी II (कर्ण प्रयाग - विष्णू गंगा व धौली गंगा): चुकीची आहे ✗**. कर्णप्रयाग येथे अलकनंदा आणि **पिंडर गंगा (Pindar)** यांचा संगम होतो. तर विष्णू गंगा आणि धौली गंगा यांचा संगम **'विष्णू प्रयाग'** येथे होतो.
त्यामुळे **केवळ जोडी I योग्य आहे**.
स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:
अलकनंदा ही सर्व संगमांमधील सामाईक मुख्य नदी आहे: 1. विष्णूप्रयाग = धौलीगंगा 2. नंदप्रयाग = नंदाकिनी 3. कर्णप्रयाग = पिंडर 4. रुद्रप्रयाग = मंदाकिनी 5. देवप्रयाग = भागीरथी (येथून गंगा).
स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:
पंचप्रयाग संगम सूत्र: • विष्णू $\rightarrow$ धौली • नंद $\rightarrow$ नंदाकिनी • कर्ण $\rightarrow$ पिंडर • **रुद्र $\rightarrow$ मंदाकिनी** • देव $\rightarrow$ भागीरथी (गंगा)
पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:
• पर्याय 1 (दोन्ही योग्य): चुकीचा, कारण जोडी II अयोग्य आहे. • पर्याय 2 (फक्त I): तंतोतंत बरोबर; केवळ पहिली जोडी सत्य आहे. • पर्याय 3 (फक्त II): चुकीचा, कर्णप्रयाग पिंडर नदीचा संगम आहे. • पर्याय 4 (दोन्ही नाही): चुकीचा, कारण जोडी I बरोबर आहे.