Geography
Indian Rivers and Water Resources
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
ही एक पूर्ववर्ती (Antecedent) नदी आहे, हिचा उगम मानसरोवराजवळ 4,555 मीटर उंचीवर होतो, जिथे तिला 'लांगचेन खंबाब' म्हणून ओळखले जाते. भारतात प्रवेश करण्यापूर्वी ती जवळजवळ 400 किमी पर्यंत सिंधू नदीला समांतर वाहते. हे वर्णन खालीलपैकी कोणत्या नदीचे आहे?
It is an antecedent river originating near Mansarovar at an altitude of 4,555 m where it is known as 'Langchen Khambab'. It flows almost parallel to the Indus for about 400 km before entering India. This is the description of:
पर्याय (Options):
A
चिनाब नदी
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
सतलज नदी
C
रावी नदी
D
झेलम नदी
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
हे वर्णन **सतलज नदीचे (Satluj River)** आहे.
• **उगम**: तिबेटमधील मानसरोवराजवळ असलेल्या **राक्षसताल (Raksas Tal)** येथे 4,555 मीटर उंचीवर.
• **तिबेटी नाव**: **लांगचेन खंबाब (Langchen Khambab / हत्तीचे मुख)**.
• **प्रवाह**: भारतात प्रवेश करण्यापूर्वी ती 400 किमी सिंधूला समांतर वाहते आणि हिमालयीन **शिपकी ला (Shipki La)** खिंडीतून भारतात प्रवेश करते.
• **धरण**: जगप्रसिद्ध 'भाक्रा-नांगल धरण' (गोविंद सागर) सतलज नदीवरच बांधण्यात आले आहे.
स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:
सिंधूची तिबेटात उगम पावणारी उपनदी = **सतलज** (राक्षसताल) आणि मुख्य **सिंधू** (बोखर चू). इतर सर्व उपनद्या (झेलम, चिनाब, रावी, बियास) भारतात उगम पावतात.
स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:
सतलज नदी ओळख: **राक्षसताल (मानसरोवर) $\rightarrow$ लांगचेन खंबाब $\rightarrow$ शिपकी ला खिंड $\rightarrow$ भाक्रा नांगल प्रकल्प**.
पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:
• पर्याय 1 (चिनाब नदी): बारालाचा ला खिंडीजवळील चंद्र आणि भागा या दोन प्रवाहांपासून निर्माण होते (चंद्रभागा). • पर्याय 2 (सतलज नदी): तंतोतंत बरोबर; लांगचेन खंबाब व राक्षसताल उगम. • पर्याय 3 (रावी नदी): रोहतांग खिंडीच्या पश्चिमेस कुलू टेकड्यांतून उगम पावते. • पर्याय 4 (झेलम नदी): काश्मीरमधील पीर पंजालच्या पायथ्याशी वेरीनाग झऱ्यातून उगम पावते.