MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy National Income Accounting
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

वस्तू आणि सेवांच्या पुरवठ्यासाठी जात आणि गाव समुदाय यांच्यातील व्यवस्थेला काय म्हणतात?

What is the arrangement between the caste and the village community for the supply of goods and services called?

पर्याय (Options):
A

मॅनेजिंग सिस्टीम (व्यवस्थापन प्रणाली)

B

जंकयार्ड सिस्टीम (कचरा व्यवस्था प्रणाली)

C

जजमानी प्रथा (Jajmani system)

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

सिक्वेस्ट सिस्टीम (जप्ती प्रणाली)

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर जजमानी प्रथा (Jajmani system) हे आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • जजमानी प्रथा (Jajmani System): हा शब्द विशिष्ट जात-आधारित समाजांमध्ये, विशेषतः ग्रामीण भारताच्या काही भागांमध्ये आढळणाऱ्या पारंपारिक आर्थिक आणि सामाजिक व्यवस्थेचा संदर्भ देतो. ही प्रणाली गाव समुदायाची रचना आणि त्याच्या कार्याशी गुंतागुंतीने जोडलेली आहे. जजमानी प्रथेचे सार आणि कार्य स्पष्ट करणारे तपशीलवार मुद्दे खालीलप्रमाणे आहेत: • समुदाय-केंद्रित: जजमानी प्रथा मूळतः गावातील सामुदायिक जीवनात खोलवर रुजलेली आहे. ही प्रथा परस्पर अवलंबित्व आणि गाव समुदायातील विविध गरजांच्या पूर्ततेभोवती फिरते, ज्यामुळे सर्व सदस्यांना जीवनावश्यक वस्तू आणि सेवा उपलब्ध होतील याची खात्री केली जाते. • जाती-आधारित व्यवसाय: पारंपारिकपणे, विशिष्ट जाती विशिष्ट व्यवसायांशी संबंधित होत्या. याचा अर्थ असा की प्रत्येक जातीची ग्रामव्यवस्थेत एक निश्चित भूमिका होती, जी समुदायाच्या दैनंदिन जीवनासाठी आवश्यक वस्तू किंवा सेवांचे योगदान देत असे. उदाहरणार्थ, एखादी विशिष्ट जात शेतीसाठी, दुसरी कुंभारकामासाठी आणि तिसरी विणकामासाठी जबाबदार असू शकते. • सेवा आणि वस्तूंची देवाणघेवाण: चलन व्यवहारांवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून असलेल्या आधुनिक अर्थव्यवस्थांच्या विपरीत, जजमानी प्रथेने सामाजिक दायित्वे आणि पारंपारिक पद्धतींवर आधारित वस्तू आणि सेवांच्या देवाणघेवाणीला सुलभ केले. यामध्ये वस्तुविनिमय पद्धती किंवा संरक्षण, अन्न किंवा इतर वस्तूंच्या बदल्यात सेवा प्रदान करणे समाविष्ट असू शकते. • सामाजिक एकता आणि समर्थन: या प्रथेने गावातील विविध जातींमधील सामाजिक एकता आणि परस्पर अवलंबित्व वाढवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली. यामुळे टंचाईच्या किंवा आर्थिक अडचणीच्या काळातही सामूहिक आधार प्रणालीद्वारे समाजातील सदस्यांच्या मूलभूत गरजा पूर्ण केल्या जातील याची खात्री झाली. • सांस्कृतिक आणि सामाजिक निकष: जजमानी प्रथेचे कार्य सांस्कृतिक आणि सामाजिक निकषांशी खोलवर गुंफलेले होते. हे अलिखित नियम आणि परंपरांच्या संचाद्वारे शासित होते जे विविध जातींमधील संवाद आणि देवाणघेवाणीचे स्वरूप ठरवत असे. • उत्क्रांती आणि आव्हाने: आधुनिकीकरण, औद्योगिकीकरण आणि आर्थिक परिदृश्यातील बदलांच्या आगमनाने पारंपारिक जजमानी प्रथेला मोठ्या आव्हानांचा सामना करावा लागला आहे. तथापि, या प्रणालीचे अवशेष अजूनही काही ग्रामीण समुदायांमध्ये आढळू शकतात, जिथे ती सामाजिक आणि आर्थिक संवादांवर प्रभाव पाडत आहे.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील थेट कराचे उदाहरण खालीलपैकी कोणते आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राज्यघटनेतील पंचवार्षिक योजनांची संकल्पना _______ पासून घेतली आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

अमेरिकेसोबत भारताच्या अलीकडील LPG (घरगुती गॅस) आयात करारासंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: I. अमेरिकेकडून LPG आयात करण्याचा पहिला दीर्घकालीन करार भारताने केला आहे. II. या नवीन करारानुसार भारत सध्या त्याच्या एकूण वार्षिक LPG गरजेच्या सुमारे 10% आयात अमेरिकेकडून करतो. दिलेल्या विधानांपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत?

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणती संकल्पना निव्वळ देशांतर्गत उत्पादाचे (NDP) उत्तम प्रतिनिधित्व करते?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पुढीलपैकी कोणता उद्योग भारताच्या आठ मोठ्या उद्योगांचा भाग नाही?