MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy National Income Accounting
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

खालीलपैकी कोणता निर्देशांक लोकसंख्येतील व्यक्तींमध्ये उत्पन्नाच्या वितरणातील असमानता दर्शवतो?

Which of the following indicators reflects inequality in the distribution of income among individuals in a population?

पर्याय (Options):
A

ग्राहक किंमत निर्देशांक

B

अवलंबित्व गुणोत्तर

C

लॉरेन्झ वक्ररेषा

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

श्रमशक्ती सहभाग दर

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर लॉरेन्झ वक्ररेषा आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • लॉरेन्झ वक्र (Lorenz Curve) हे एक आलेखीय प्रतिनिधित्व आहे, जे लोकसंख्येतील व्यक्ती किंवा घरांमध्ये उत्पन्न किंवा संपत्तीचे वितरण स्पष्ट करते. • उत्पन्नातील असमानता मोजण्यासाठी याचा उपयोग केला जातो, जेथे पूर्ण समानतेच्या रेषेपासून (कर्णरेषा) विचलनाची पदवी असमानतेची पातळी दर्शवते. • लॉरेन्झ वक्र कर्णरेषेच्या जितका जवळ असेल तितके उत्पन्न वितरण अधिक समान असते; ते जितके दूर असेल तितकी असमानता जास्त असते. • हा वक्र अनेकदा गिनी गुणांकासह (Gini Coefficient) वापरला जातो, जो उत्पन्नाच्या असमानतेची पातळी एकाच अंकीय मूल्यात मोजतो. • मॅक्स लॉरेन्झ यांनी 1905 मध्ये विकसित केलेले हे साधन असमानता आणि सामाजिक कल्याणाशी संबंधित आर्थिक अभ्यासाचा आधारस्तंभ आहे. पूरक माहिती: • गिनी गुणांक (Gini Coefficient): • गिनी गुणांक हे लॉरेन्झ वक्रावरून मिळालेले एक अंकीय मापन आहे, जे 0 ते 1 दरम्यान असते. • 0 हा गिनी गुणांक परिपूर्ण समानता दर्शवतो, तर 1 हे मूल्य परिपूर्ण असमानता दर्शवते. • प्रादेशिक किंवा देशांमधील उत्पन्नाची असमानता तपासण्यासाठी अर्थशास्त्रज्ञ आणि धोरणकर्त्यांद्वारे याचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो. • अवलंबित्व गुणोत्तर (Dependency Ratio): • हे एक लोकसंख्याशास्त्रीय मापन आहे, जे अवलंबून असलेल्या लोकांचे (तरुण आणि वृद्ध) कामाचे वय असलेल्या लोकसंख्येशी गुणोत्तर दर्शवते. • आर्थिक दबाव समजून घेण्यासाठी महत्त्वाचे असले तरी, ते उत्पन्नाची असमानता मोजत नाही. • ग्राहक किंमत निर्देशांक (Consumer Price Index - CPI): • CPI कालांतराने घरांनी खरेदी केलेल्या ग्राहक वस्तू आणि सेवांच्या टोपलीतील किंमत पातळीतील बदल मोजतो. • हा महागाईचा एक प्रमुख सूचक आहे, उत्पन्न वितरणाचा नाही. • श्रमशक्ती सहभाग दर (Labour Force Participation Rate - LFPR): • LFPR कामाचे वय असलेल्या लोकसंख्येचा भाग मोजतो, जो एकतर नोकरी करत आहे किंवा सक्रियपणे नोकरी शोधत आहे. • हे कामगार बाजाराच्या गतीशीलतेबद्दल अंतर्दृष्टी प्रदान करते, परंतु उत्पन्नाची असमानता दर्शवत नाही. • उत्पन्नाच्या असमानतेच्या अभ्यासाचा ऐतिहासिक संदर्भ: • 20 व्या शतकात, अर्थशास्त्रज्ञांनी आर्थिक वाढ आणि सामाजिक स्थिरतेवर होणारे परिणाम समजून घेण्याचा प्रयत्न केल्याने उत्पन्नाच्या असमानतेच्या अभ्यासाला महत्त्व प्राप्त झाले आहे. • लॉरेन्झ वक्र आणि गिनी गुणांक यांसारखी साधने या विश्लेषणांसाठी मूलभूत आहेत.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील थेट कराचे उदाहरण खालीलपैकी कोणते आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राज्यघटनेतील पंचवार्षिक योजनांची संकल्पना _______ पासून घेतली आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

अमेरिकेसोबत भारताच्या अलीकडील LPG (घरगुती गॅस) आयात करारासंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: I. अमेरिकेकडून LPG आयात करण्याचा पहिला दीर्घकालीन करार भारताने केला आहे. II. या नवीन करारानुसार भारत सध्या त्याच्या एकूण वार्षिक LPG गरजेच्या सुमारे 10% आयात अमेरिकेकडून करतो. दिलेल्या विधानांपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत?

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणती संकल्पना निव्वळ देशांतर्गत उत्पादाचे (NDP) उत्तम प्रतिनिधित्व करते?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पुढीलपैकी कोणता उद्योग भारताच्या आठ मोठ्या उद्योगांचा भाग नाही?