MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy Initiatives by Government
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

कोणती पंचवार्षिक योजना हॅरॉड डोमर प्रतिमानावर आधारित होती?

Which five year plan was based on Harod Domer model?

पर्याय (Options):
A

पहिली

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

दुसरी

C

तिसरी

D

चौथी

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर पहिली आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • हॅरॉड डोमर प्रतिमान: • पहिली पंचवार्षिक योजना याच धोरणावर आधारित होती. • या धोरणाने भांडवल संचयाच्या दुहेरी वैशिष्ट्यांच्या भूमिकेवर जोर दिला, जो एकीकडे राष्ट्रीय उत्पन्न (मागणी-बाजूची भूमिका) वाढवते आणि दुसरीकडे, उत्पादन क्षमता (पुरवठा-बाजूची भूमिका) वाढवते. • सर्व आर्थिक क्षेत्रात राज्याच्या सक्रिय भूमिकेसह लक्ष्य आणि उद्दिष्टे कमी-अधिक प्रमाणात साध्य झाली. • पाच भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (IIT) प्रमुख तांत्रिक संस्था म्हणून सुरू करण्यात आल्या. • निर्वासितांचे पुनर्वसन, कमीत कमी वेळेत अन्न स्वयंपूर्णता मिळवण्यासाठी जलद कृषी विकास आणि महागाईवर नियंत्रण हे या योजनेचे उद्दिष्ट आहे. • या वाढीच्या प्रतिमानानुसार, अर्थव्यवस्थेतील आर्थिक वृद्धी दर बचत आणि भांडवल-उत्पादन गुणोत्तरावर अवलंबून असतो. • अशा प्रकारे, +-----------------------------------------------------+ | वृद्धी दर (y) = बचत (s)/भांडवल उत्पादन गुणोत्तर (k) | +-----------------------------------------------------+ • येथे, भांडवल-उत्पादन गुणोत्तर हे भांडवलातील बदलाला उत्पादन बदलाने भागून गुंतवणुकीची उत्पादकता म्हणून परिभाषित केले जाते. पूरक माहिती: • आर्थिक नियोजनाचा अर्थ: • आर्थिक नियोजन म्हणजे पूर्व-निर्धारित उद्दिष्टांच्या अनुषंगाने भविष्यात पाळल्या जाणार्‍या धोरणात्मक उपायांच्या दृष्टीने कृतींचा मार्ग होय. • नियोजन आयोग (आता NITI आयोग) आर्थिक नियोजनाची व्याख्या राष्ट्रीय प्राधान्यक्रमांनुसार विकासात्मक प्रक्रियांसाठी देशाच्या संसाधनांचा वापर असे करते. • काही चांगल्या-परिभाषित उद्दिष्टांची पूर्तता करण्यासाठी विद्यमान संसाधनांचा इष्टतम वापर करण्यासाठी ही जाणीवपूर्वक आणि विवेकबुद्धीने केली जाणारी प्रक्रिया आहे. • भारतातील पहिली पंचवार्षिक योजना 1951 मध्ये सुरू करण्यात आली आणि तेव्हापासून भारताने बारा पंचवार्षिक योजना झाल्या आहेत. • विद्यमान सरकारने मात्र पंचवार्षिक योजना बंद करून नवीन यंत्रणा कार्यान्वित केली. महत्त्वाची टीप: • नियोजन आयोग: • स्वातंत्र्यानंतर 1950 मध्ये पं. जवाहरलाल नेहरू यांच्या अध्यक्षतेखाली नियोजन आयोगाची स्थापना करण्यात आली. • याचे उद्दिष्ट उपलब्ध भौतिक, भांडवल आणि मानवी संसाधनांच्या आधारे देशाच्या आर्थिक विकासासाठी योजना तयार करणे हे होते. • नियोजन आयोग ही एक गैर-राजकीय आणि गैर-संवैधानिक सल्लागार संस्था आहे, जी सरकारला शिफारसी देते. • 15 मार्च 1950 रोजी केंद्र सरकारच्या कार्यकारी आदेशाद्वारे त्याची स्थापना करण्यात आली. • नॅशनल इन्स्टिट्यूशन फॉर ट्रान्सफॉर्मिंग इंडिया (NITI आयोग) NITI आयोगाचा परिचय: • NITI आयोग किंवा नॅशनल इन्स्टिट्यूशन फॉर ट्रान्सफॉर्मिंग इंडिया आयोग हे सरकारचे धोरणात्मक ‘तज्ञ मंडळ’ आहे जे योजना आयोगास प्रतिस्थापित करते आणि आर्थिक धोरणनिर्मितीमध्ये राज्यांना सहभागी करून घेण्याचे उद्दिष्ट ठेवते. • हे केंद्र आणि राज्य सरकारांना धोरणात्मक आणि तांत्रिक सल्ला प्रदान करेल. • पंतप्रधान हे आयोगाचे अध्यक्ष असतात.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील थेट कराचे उदाहरण खालीलपैकी कोणते आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राज्यघटनेतील पंचवार्षिक योजनांची संकल्पना _______ पासून घेतली आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

अमेरिकेसोबत भारताच्या अलीकडील LPG (घरगुती गॅस) आयात करारासंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: I. अमेरिकेकडून LPG आयात करण्याचा पहिला दीर्घकालीन करार भारताने केला आहे. II. या नवीन करारानुसार भारत सध्या त्याच्या एकूण वार्षिक LPG गरजेच्या सुमारे 10% आयात अमेरिकेकडून करतो. दिलेल्या विधानांपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत?

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणती संकल्पना निव्वळ देशांतर्गत उत्पादाचे (NDP) उत्तम प्रतिनिधित्व करते?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पुढीलपैकी कोणता उद्योग भारताच्या आठ मोठ्या उद्योगांचा भाग नाही?