योग्य उत्तर **उत्पन्न असमानता मोजण्यासाठी** (पर्याय 2) हे आहे. **सविस्तर अर्थशास्त्रीय विश्लेषण:** 1. **गिनी गुणांक (Gini Coefficient)**: इटालियन सांख्यिकीशास्त्रज्ञ व अर्थतज्ज्ञ कोराडो गिनी यांनी 1912 मध्ये लॉरेन्झ वक्रावर आधारित गिनी गुणांक विकसित केला. हे देशाच्या लोकसंख्येमधील **उत्पन्न किंवा संपत्तीतील असमानता** मोजण्याचे सर्वात प्रमुख जागतिक निर्देशांक आहे. 2. **गणितीय सूत्र व मूल्य व्याप्ती ($0$ ते $1$)**: $$\text{Gini} = \frac{A}{A + B}$$ - **$G = 0$**: परिपूर्ण समानता (Perfect Equality - सर्वांचे उत्पन्न समान). - **$G = 1$**: परिपूर्ण असमानता (Perfect Inequality - सर्व उत्पन्न एकाच व्यक्तीच्या हातात). - मूल्य 0 कडे असल्यास समानता अधिक आणि 1 कडे गेल्यास विषमता अधिक दर्शवते. **पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination):** • **पर्याय १ (उत्पन्न समानता मोजण्यासाठी)**: गिनी गुणांक थेट असमानतेचे प्रमाण (degree of inequality) दर्शवतो. • **पर्याय २ (उत्पन्न असमानता मोजण्यासाठी)**: बरोबर उत्तर; राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय स्तरावर उत्पन्नातील दरी मोजण्यासाठी याचा वापर होतो. • **पर्याय ३ (उत्पन्नाचे वितरण मोजण्यासाठी)**: लॉरेन्झ वक्र वितरण आलेख दर्शवतो, पण गुणांक मुख्यत्वे 'असमानतेचे परिमाण' मोजतो. • **पर्याय ४ (नफा आणि तोटा मोजण्यासाठी)**: हा सूक्ष्म व्यावसायिक लेख्याचा भाग आहे, समग्र अर्थशास्त्राचा नाही. **परीक्षेतील गुगली / चूक (Exam Trap):** परीक्षार्थी 'समानता' आणि 'असमानता' या शब्दांत गोंधळतात. गिनी निर्देशांकाचा मुख्य उद्देश समाजात असलेली **विषमता/असमानता** (Inequality) मोजणे हाच असतो. **स्मृती रूपक (Memory Booster):** गिनी = **वि**षमता मोजणारा गुणांक ($0$ = समता, $1$ = विषमता).